* Ülkemiz tarafından imzalanarak onaylanmıştır
ÖNSÖZ
İmza sahibi Avrupa Konseyi üye
devletleri burada,
Avrupa Konseyinin
amacının üye devletler arasında, ortak mirasları olan
idealleri ve prensipleri hayata geçirmek ve korumak için daha güçlü bir
birlik oluşturmak olduğunu ve bu amacın ekonomik ve sosyal alanlarda anlaşmalar
vasıtasıyla özel olarak takip edildiği göz önüne alınarak;
Sürdürülebilir kalkınmanın
başarılmasın sosyal ihtiyaçlar, ekonomik
faaliyetler ve çevre arasındaki ilişkinin dengesine ve uyumuna dayandığı
değerlendirilerek;
Peyzajın; kültürel, ekolojik,
çevresel ve sosyal ihtiyaç alanlarında, halk ilgisinin oluşumunda önemli role
sahip olduğu; ekonomik faaliyetler için uygun kaynak oluşturduğu ve
korunmasının, yönetiminin ve planlamasının iş
imkanı yaratılmasına katkı sağlayabileceği not edilerek;
Peyzajın yerel kültürlerin
oluşumuna önemli bir katkısı olduğu ve bunun da Avrupa kültürel ve doğal
mirasının en önemli parçası olduğunun refahı ve Avrupalı
kimliğinin sağlamlaştırılmasına katkıda bulunduğunun farkında
olarak;
Peyzajın; her yerdeki
insan için, kırsal ve kentsel alanlar, yüksek kaliteli olduğu
kadar bozulmuş olan alanlar, günlük alanlar olduğu kadar sıra dışı
güzellik olarak tanımlanmış alanların da yaşam kalitesini oluşturan
önemli bir bölüm olduğunu kabul ederek;
Tarımda, ormancılıkta,
endüstride, maden üretim tekniklerinde, bölgesel
planlamada, şehir planlamasında, taşımacılıkta, altyapı çalışmalarında, turizm
ve rekreasyonda ve daha genel bir seviyede dünya
ekonomisindeki değişimlerin bir çok durumda peyzajların değişimini
hızlandırdığını not ederek;
Yüksek kalitedeki peyzajları
sevdirmek ve peyzajların gelişmesinde aktif olarak yer almak için toplumun
isteğini karşılama arzusunda olarak;
Peyzajın kişisel ve sosyal
refahın en önemli öğesinden birisi olduğuna bunun korunmasının,
yönetilmesinin ve planlanmasının toplumdaki her bireyin hak ve
sorumluluğu olduğuna inanarak;
Doğal ve kültürel
mirasın korunması ve yönetilmesi alanında
uluslararası düzeyde var olan hukuki metinler ve
bölgesel ve uzamsal planlama, yerel hükümet ve sınır
ötesi işbirliği alanında özellikle de Avrupâ’nın Yaban Hayatı ve
Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern, 19 Eylül 1979), Avrupa Mimari
Mirasını Koruma Sözleşmesi (Granada, 3 Ekim 1985), Avrupa Arkeoloji Mirasını
Koruma Sözleşmesi (gözden geçirilmiş) (Valetta,
15 Ocak 1992), Avrupa Bölgesel Topluluklar veya Yönetimler
Arasında Sınır Ötesi işbirliği Alanında Çerçeve Sözleşmesi
(Madrid, 21 Mayıs 1980) ve bunun ek
protokolleri, Avrupa Yerel Hükümet Şartı (Strasbourg 15 Ekim 1980), Biyolojik
Çeşitlilik Sözleşmesi (Rio, 5 Haziran 1992), Dünya Kültürel ve Doğal
Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme (Paris, 16 Kasım 1972), Çevresel Konularda
Bilgiye Erişim; Karar Verme Sürecine Halk
Katılımı ve Yargıya Başvuru Sözleşmesi (Aarhaus, 25 Haziran 1998)
dikkate alınarak;
Avrupa Peyzajlarının kalitesinin
ve çeşitliliğinin ortak bir kaynak oluşturduğu ve bunun da korunmasında,
yönetilmesinde ve planlanmasında işbirliğinin önemli olduğu kabul edilerek;
Avrupa peyzajlarının korunması,
yönetilmesi ve planlanması için kullanılacak yeni bir yasal belgenin
sağlanmasını arzu ederek;
Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:
Bölüm I - Genel Hükümler
Madde 1 - Tanımlar
Sözleşmenin amaçları için:
a. “Peyzaj” insanlar
tarafından algılandığı şekliyle; özellikleri, insan ve/veya
doğal faktörlerin etkileşimi ve
faaliyeti sonucunda oluşan alandır;
b. “Peyzaj
Politikası” yeterli bilgi birikimine sahip
olan kamu yetkilileri tarafından peyzajların korunması,
yönetilmesi ve planlanması hususunda özel önlemler almayı amaçlayan genel
prensipler, stratejiler ve rehber kurallar bütünüdür;
c. “Peyzaj Kalite Hedefi” özel
peyzajlar için yeterli bilgi birikimine sahip olan kamu yetkilileri tarafından,
toplumun genel arzusu göz önünde tutularak kendi çevrelerinin peyzaj
özellikleri de dikkate alınarak biçimlendirilmelidir;
d. “Peyzaj
Korunması” Peyzajların önemli ve
karakteristik özelliklerinin korunması ve devamı için yapılan
işlemlerdir ve bunlar da peyzajın doğal biçimi ve/veya insan
faaliyetlerinden kaynaklanan miras değeri ile
kararlaştırılır;
e. “Peyzaj Yönetimi”
sürdürülebilir kalkınma açısından yapılan faaliyetlerdir, Bu faaliyetler,
peyzajın düzenli bakımını yaparak sosyal, ekonomik ve çevresel süreçler
sonucunda meydana gelen değişikliklere kılavuzluk eder ve uyumlaştırır;
f. “Peyzaj Planlaması” peyzajın
geliştirilmesi, korunması ve muhafaza edilmesi veya oluşturulması için yapılan
ileriye dönük, etkili faaliyetlerdir.
Madde 2 - Kapsam
Madde 15’te yer alan hükümlere
tabi olarak bu Sözleşme Taraf Ülkelerin tüm bölge ve alanlarına uygulanır ve
doğal, kırsal,kentsel ve yarı-kentsel alanları kapsar. Bu kapsama; kara
parçası, iç sular ve deniz alanları da girmektedir. Bu iyi durumdaki peyzajlar
kadar bozulmuş ve her gün kullanımda olan peyzajları da ilgilendirmektedir.
Madde 3 - Amaçlar
Bu Sözleşmenin amaçları peyzaj
korunmasını, yönetimini, planlamasını geliştirmek ve peyzaj konuları hakkında
Avrupa’da işbirliğini organize etmektedir.
Bölüm II - Ulusal Tedbirler
Madde 4 - Sorumlulukların
Dağılımı
Her bir Taraf, bu Sözleşmeyi
yürürlüğe koyacaktır. Taraf olan ülke, bu Sözleşmeyi, özellikle Madde 5’i ve
Madde 6’yı, yetki dağılımını,anayasal prensiplere ve idari düzenlemelere uygun
ve devlet yardımı ilkesine saygılı, Avrupa Yerel Hükümet Şartı’nı dikkate
alarak uygular. Bu Sözleşmenin hükümlerine aykırı davranmadan, her bir Taraf
kendi politikasına ve idaresine uygun olarak bu Sözleşmeyi yürürlüğe
koyacaktır.
Madde 5 - Genel Tedbirler
Her bir Taraf aşağıdaki
hususları taahhüt eder:
a.Peyzajları, yasa çerçevesinde,
insanların çevrelerinde gerekli olan bir unsur olarak tanımak ve ortak olarak
paylaşılan kültürel ve doğal mirasın çeşitliliğinin bir ifadesi ve insanların
kimliklerinin bir esası olarak kabul etmek;
b.Madde 6’da açıklanan özel
tedbirlerin benimsenmesi yolu ile, peyzajın korunması, yönetilmesi ve
planlanması amacıyla peyzaj politikaları oluşturmak ve uygulamak;
c.Kamuoyunun, yerel ve bölgesel
yönetimlerinin ve diğer tarafların katılımıyla yukarıdaki paragraf b’ de
bahsedilen peyzaj politikalarının tanımlanması ve uygulanması ile ilgili olarak
prosedürlerin oluşturulması;
d.Peyzajı, bölgesel ve şehir
planlama politikalarına ve kültürel, çevresel, tarımsal, sosyal ve ekonomik
politikalarına aynı zamanda peyzaj üzerinde olası doğrudan veya dolaylı etkisi
olabilecek diğer politikalarla bütünleştirmek.
Madde 6 - Özel Tedbirler
A. Bilinç Düzeyinin Arttırılması
Her bir Taraf, sivil toplum,
özel kurumlar ve kamu yönetimleri arasında peyzaj bilincinin
yaygınlaştırılmasıyla ve peyzajların değerinin, rolünün ve değişimlerinin
önemini açıklamakla yükümlüdür.
B. Eğitim ve Öğretim
Her bir Taraf aşağıdaki
hususları geliştireceklerini taahhüt eder:
a. Peyzaj değerlendirmesinde ve
işlemlerinde uzmanların eğitilmesi;
b. Peyzaj politikasında, özel ve
kamu sektörlerinde çalışan bireyler ve ilgili dernekler için koruma, yönetim ve
planlama konularındaki disiplinler arası eğitim programları;
c. Peyzajların önemine ve
değerine vurgu yapan, peyzajların korunması, yönetilmesi ve planlanması ile
ilgili konularda üniversite ve okullarda ilgili kurslar ve dersler.
C. Tanımlama ve Değerlendirme
1. İlgili tarafların aktif
olarak katılımları ile Madde 5.c’de taahhüt edildiği gibi, peyzajların
geliştirilmesi ile peyzaj bilgisine genel bakış açısı ile her bir Taraf
aşağıdaki hususları taahhüt eder:
a. i) Kendi toprak sahası ve
bölgesi içindeki peyzajlarını tanımlamak;
ii) Peyzajları
biçim olarak değiştiren karakteristik özellikleri ve baskı güçlerini analiz
etmek;
iii) Bu değişimleri
kaydetmek;
b. Böylece tanımlanmış olan
peyzajlara, bunlarla ilgili taraflar ve toplum tarafından verilen özel önemi
dikkate alarak değer vermek.
2. Bu tanımlar ve değer verme
prosedürleri, Taraflar arasında organize edilen Madde 8’e uygun olarak Avrupa
düzeyinde tecrübenin ve metodolojinin değişimi ile desteklenecektir.
D. Peyzaj Kalite Hedefleri
Her bir Taraf, tanımlanan ve
değerlendirilen peyzajlar için Madde 5.c doğrultusunda, toplum görüşünün
alınmasından sonra peyzaj kalite hedeflerinin tanımlanmasını taahhüt eder.
E. Uygulama
Peyzaj politikalarını yürürlüğe
koymak için her bir Taraf, peyzajı korumak, yönetmek ve/veya planlamak amacıyla
birtakım uygulamaları hayata geçirir.
Bölüm 3 – Avrupa İşbirliği
Madde 7 – Uluslararası
Politikalar ve Programlar
Taraflar, uluslararası
politikalar ve programlar ölçüsünde peyzajların dikkate alınması hususunda
işbirliği yapmayı ve peyzaj kapsamına giren ilgili hususlarda, gerektiği yerde,
tavsiyede bulunmayı taahhüt eder.
Madde 8 – Karşılıklı Yardımlaşma
ve Bilgi Alışverişi
Taraflar, bu Sözleşmenin diğer
maddelerinin altında alınan tedbirlerin etkinliğini geliştirmek için işbirliği
yapmayı taahhüt eder. Bu işbirliği özellikle şu alanlardadır:
a. Peyzaj konularında
birbirlerine çalışma grupları yoluyla teknik ve bilimsel destek sağlamak,
tecrübelerin karşılıklı olarak paylaşılmasını desteklemek ve araştırma
projelerinin sonuçlarını duyurmak;
b. Özellikle eğitim ve bilgi
sağlanması amacıyla peyzaj uzmanlarının karşılıklı olarak değişimini sağlamak;
c. Bu sözleşme hükümlerinin
kapsadığı tüm konularda bilgi değişimini gerçekleştirmek.
Madde 9 – Sınır Aşan Peyzajları
Taraflar, yerel ve bölgesel
düzeyde, gerekli olan her yerde, sınır aşan işbirliğini teşvik edecektir ve
ortak peyzaj programlarını hazırlayacak ve uygulamaya koyacaklardır.
Madde 10 – Sözleşmenin
Uygulanmasının İzlenmesi
1. Avrupa Konseyi Yasasının 17.
Maddesine göre oluşturulmuş olan, sözleşmenin uygulanmasını izlemekle sorumlu
olan Yetkili Uzmanlar Komitesi, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından
atanacaktır.
2. Uzmanlar Komitesi’nin
toplantısını takiben Avrupa Konseyi Genel Sekreteri, Bakanlar Komitesi’ne
sunulmak üzere yapılan işler ve Sözleşmenin işleme süreci hakkında hazırlanmış
olan raporu iletecektir.
3. Uzmanlar Komitesi, Bakanlar
Komitesi’ne Avrupa Konseyi Peyzaj Ödülü’nün verilmesi ile ilgili kriterleri ve
idari kuralları önerecektir.
Madde 11 – Avrupa Konseyi Peyzaj
Ödülü
1. Avrupa Konseyi Peyzaj Ödülü,
bu Sözleşmeye taraf devletin peyzaj politikasının bir parçası olarak, Avrupa’da
diğer bölgesel yönetimlere örnek oluşturabilecek ve başarıyla sonuçlandığı
ispatlanmış, peyzaj korunması, yönetimi ve/veya planlaması için politika ve
tedbirleri kurumsallaşmış olan yerel ve bölgesel yönetimlere ve onların
gruplarına verilen payedir. Ayrıca bu ödül, peyzajın korunması, yönetilmesi
veya planlanmasında dikkate değer ve çok büyük katkılarda bulunmuş olan sivil toplum
kuruluşlarına da verilebilir.
2. Avrupa Konseyi Peyzaj
Ödülü’ne yapılan başvurular, Madde 10’da bahsedilen Uzmanlar Komitesi’ne
Taraflar aracılığı ile sunulacaktır. Sınır noktalarında bulunan yerel ve
bölgesel yönetimler ve ilgili yerel ve bölgesel yönetim grupları, ortak bir
şekilde peyzaj sorununu çözmeleri şartıyla, bu ödüle başvuruda bulunabilirler.
3. Madde 10’da açıklanmış olan
Uzmanlar Komitesi’nden gelen teklifler Bakanlar Komitesi tarafından
değerlendirilecektir ve Bakanlar Komitesi, verilecek olan Avrupa Konseyi Peyzaj
Ödülü ile ilgili şartları tanımlayacak ve açıklayacaktır. İlgili kuralların
açıklanmasından sonra ödül verilecektir.
4. Avrupa Konseyi Peyzaj
Ödülü’nün verilmesi, bu ödülü alanlara, ilgili peyzaj alanlarının
sürdürülebilir korunması, yönetilmesi ve/veya planlamasını sağlamaya yönelik en
büyük teşviktir.
Bölüm IV - Nihai Maddeler
Madde 12 - Diğer Yasal
Belgelerle Olan İlişki
Bu Sözleşmenin hükümleri, mevcut
veya ilerde kabul edilebilecek olan diğer bağlayıcı ulusal ve uluslar arası
yasalarda bulunan peyzajın korunması, yönetilmesi ve planlaması ile ilgili
hükümlere ön yargılı olarak yaklaşmayacaktır.
Madde 13 - İmza, onay ve
yürürlüğe girme
1. Bu Sözleşme Avrupa Konseyi
üye Devletleri için imzaya açılacaktır.Sözleşme onaylamaya, kabule veya onamaya
tabidir. Onaylama, kabul ve onama yöntemleri Avrupa Konseyi Genel Sekreterine
bildirilip sunulacaktır.
2. Sözleşme, üç aylık bitim
tarihini takiben ayın ilk günüde Avrupa Konseyi’ne on üye devletin onayını
açıklamasıyla yürürlüğe girecektir. Bu onay ile devletler, Sözleşmeye bir
önceki paragrafta açıklanan noktalar doğrultusunda bağlıdır.
3. Daha önceden Sözleşmeye onay
verdiğini açıklayan imza sahibi devlet açısından Sözleşme, üç aylık bitim
tarihini takiben ayın ilk gününde onaylama, kabul ve onama işlemlerinin
sunulmasından sonra yürürlüğe girecektir.
Madde 14 - Katılım
1. Bu Sözleşmenin yürürlüğe
girmesinden sonra, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Avrupa Konseyi veya Avrupa
Konseyi üyesi olmayan herhangi bir Avrupa devletini Avrupa Konseyi Yasasının
20.d Maddesine göre çoğunluk kararı veya Bakanlar Komitesinde yer alma
yetkisine sahip Devletlerin ittifak kararı ile Sözleşmeye dahil etmek için
davet edebilir.
2. Herhangi bir devletin veya
katılımı halinde Avrupa Topluluğu’nun katılımı ile ilgili olarak, bu Sözleşme,
katılım belgesinin Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği’ne teminat edildiği
tarihten sonraki üç aylık dönemin bitimini izleyen ayın ilk günü yürürlüğe
girer.
Madde 15 - Bölgesel Uygulama
1. Herhangi bir devlet veya
Avrupa Topluluğu, Sözleşmeyi imzalama sırasında veya, onaylama kabul, onama
veya katılma yöntemlerini belirtirken Sözleşmeyi uygulayacağı bölgeyi veya
bölgeleri belirtecektir.
2. Herhangi bir Taraf daha
sonraki herhangi bir zamanda Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine bir bildiri
ile Sözleşmeyi uygulayacağı bölgeleri genişletmek için veya bildirisinde
belirtilen başka bir bölgeye uygulamak için başvurabilir. Sözleşme, başvurulan
o bölge için Genel Sekreter tarafından bildirinin alınma tarihinden itibaren üç
aylık bitim tarihi süresini takip eden ilk gününde yürürlüğe girer.
3. Yukarıdaki iki paragrafın
altında yapılan başvuru, bu tür bir başvuruda bahsedilen bölge açısından, Genel
Sekreterliğe verilecek olan bir tebliğ ile geri çekilebilir. Bu tür bir geri
çekilme tebliği, Genel Sekretere veriliş tarihinden sonra üç aylık bitiş
süresini takiben ayın ilk gününde geçerli olacaktır.
Madde 16 - Feshetme
1. Herhangi bir Taraf, herhangi
bir tarihte, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne ileteceği bir başvuru ile
Sözleşmeyi fesheder.
2. Bu tür bir feshetme, Genel
Sekretere sunulacak olan başvurunun iletilme tarihinden itibaren üç aylık
dönemin bitimini izleyen ayın ilk gününde gerçekleşecektir.
Madde 17 - Değişiklikler
1. Herhangi bir Taraf veya Madde
10’da belirtilen Uzmanlar Komitesi Sözleşmede değişiklik yapma teklifinde
bulunabilir.
2. Değişiklik için herhangi bir
teklif, Avrupa Konseyi üye Devletleri’ne ve diğer Taraflara, Madde 14’te
belirtilen şartlar doğrultusunda; Sözleşmeye katılmaya davet edilen, üye
olmayan herhangi bir Avrupa Devleti’ne bildirilecek olan Avrupa Konseyi Genel
Sekreteri’ne yapılacaktır.
3. Madde 10’da bahsedilen
Uzmanlar Komitesi , herhangi bir değişiklik teklifini inceleyecek ve Tarafların
temsilcilerinin 4/3’lük bir çoğunluğu tarafından kabul edilen metni daha sonra
kabul için Bakanlar Komitesi’ne sunacaktır. Bu değişiklik teklifinin; Avrupa
Konseyi Yasası’nın 20.d Maddesi uyarınca Bakanlar Komitesi’nin çoğunluğu ve
Bakanlar Komitesi’nde yer alan Taraf Devletlerin ittifakı ile kabulünden sonra
metin Taraflara kabul için gönderilecektir.
4. Herhangi bir değişiklik, bu
değişikliği kabul eden Taraflar açısından, üç aylık bitiş süresini takiben ayın
ilk günü üç Avrupa Konseyi üye Devletinin kabul ettiğini Genel Sekretere
bildirmesinin ardından yürürlüğe girecektir.Bu değişikliği daha sonra kabul
eden herhangi bir Taraf açısından değişiklik; üç aylık bitiş süresini takip
eden ayın ilk günü adı geçen Tarafın Genel Sekretere kabul ettiğini
bildirmesinin ardından yürürlüğe girecektir.
Madde 18 - Bildiriler
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri,
Avrupa Konseyi üye Devletlerine ve bu Sözleşmeyi kabul eden herhangi bir
Devlete veya Avrupa Topluluğu’na:
a. herhangi bir imzayı;
b. herhangi bir onaylama, kabul,
onama veya katılma durumunu;
c. Bu sözleşmenin Madde 13, 14
ve 15 doğrultusunda herhangi bir tarihte yürürlüğe girmesini;
d. Madde 15’in altında yapılan
herhangi bir ilanı;
e. Madde 16’nin altında yapılan
herhangi bir feshetme durumunu;
f. değişiklik için herhangi bir
teklifi, Madde 17 uyarınca kabul edilen herhangi bir değişikliği ve yürürlüğe
giriş tarihini;
g. Sözleşme ile ilgili herhangi
bir bildiri, bilgilendirme veya iletişimi bildirecektir.
Aşağıda imzası bulunanların
huzurunda ve tanıklığında, olması gerektiği gibi bu Sözleşme imzalanmıştır.
İngilizce ve Fransızca olarak
hazırlanan bu doküman 20 Ekim 2000 tarihinde Floransa’da imzalanacaktır. Her
iki metin de birbirinin aynısıdır ve bir nüshası da Avrupa Konseyi arşivinde
bulundurulacaktır. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri, onaylanmış nüshaları her bir
Avrupa Konseyi üye Devletine ve herhangi bir devlete veya Avrupa Topluluğu’na
bu sözleşmeyi onaylamaları için gönderecektir.