SES (GÜRÜLTÜ) KİRLİLİĞİ KONUSUNDA DUYARLILIĞIN ARTIRILMASI VE GEREKLİ ÖNLEMLERİN ALINMASI

Mürsel IŞIK

 KONUNUN ÖNEMİ

Hızlı ve plansız kentleşme, yoğun trafik, nüfus artışı, makineleşme ve benzeri etkenler nedeniyle yapıların içinde ve dışında ortaya çıkan ve giderek artış göstern “ses ya da gürültü” günümüzün çevre kirliliği yaratan etmenleri arasında önemli bir yer almaktadır. Günlük yaşam döngüsü içinde türlü ortamlarda insanları dolaylı ve dolaysız olarak etkileyen bu gürültüler çeşitli yönlerden zarar vermektedir. Bu zararlar, kulakla ilgili işitme alt eşiğinin yükselmesi, geçici veya kalıcı işitme bozuklukları , dikkatin dağılması yalnış yapmaların artması verimin düşmesi, uyku bozuklukları, yeterli dinlenememe, mutsuzluk, erken doğum veya düşüklerin artması vb. gibi sıralanabilir. Tüm bu olmsuz etkiler, gürültülerin niteliğine, süresine, kişilerin özel durumlarına, psikolojik ve fizyolojik özelliklerine göre kişiden kişiye ve kişinin değişen durumlarına bağlı olarak ayrım göstermektedir. Gerek yapı dışı, gerekse yapı içi gürültülerin oluşmasında in san etkeni önemli bir rol oynamaktadır. Çünkü gürültünün çıkmasında dolaylı ya da dolaysız olarak insanın tutum ve davranışları etkili olmaktadır. Bu sorunun çözülmesi için ses yalıtımı, gürültüsüz makinaların yapılması gibi teknik olarak alınacak önlemler de bulunmasına karşın esas çözüm insanların duyarlılığın artırılmasından geçecektir.

ÇÖZÜM

Gürültü ya da ses kirliliği yapı dışından ve yapı içinden kaynaklandığı için konuya makro ve mikro düzeyde planlama ilkeleri ışığında yaklaşmak gerekir. Kentte var olan akustikle ilgili sorunların çözümünde ayrıntılı bir planlama ile gürültü haritalarının çıkarılması ve ana gürültü kaynaklarının doğru olarak belirlenmesi gerekir. Bunun sonuçlarına göre, teknik bilgilere dayanarak, yönetmeliklere uygun olark çözüm geliştirilmelidir. Yerleşim bölgeleri ile gürültülü iş alanlarının olabildiğince birbirinden ayrılmasına çalışılmalıdır. Yeni planlanan kent bölgelerinde yerleşmenin boyutu, yapıların işlevleri, var olan kentle olan bağlantıları, yol yapı durumları, trafik yoğunluğu, yeşil alan ve ağaçlandırma bölgelerinin uygun planlanması, ana gürültü kaynakları ile sessiz bölgeler arasına tampon yapı, engel ya da yeterli uzaklıkların sağlanmasıyla yapıların gürültüden uzak tutulması sağlanmalıdır. Kent planlamasında uygun koşulların oluşturulma sıyla yapılarda dış gürültü denetimi bir çok yapı için önemini yitirir. Ancak çok sessiz olması istenilen yapılar için yapı kabuğunda önlem alınması gerekir. Yapıların işlevinden, yapılarda kullanılan türlü donatı ve döşemelerden kaynaklanan gürültülerin ise, yapı bölmeleri, döşemeler ve teknik aygıtların, donatı ve döşemelerin titreşim ve gürültülerinin teknik olarak denetlenmesiyle çözümü olanaklıdır. Tüm bu denetimlerde, kaynak ve alıcı ile ilgili ayrıntılı planlama yapılması, etkin ve ekonomik önlemelrin getirilmesine dikkat edilmelidir.

YAPILACAK OLAN

Toplumu her türlü iletişim araçlarını kullanarak biliçlendirmek, eğitmek, uyarmak, özellikle ilkokul öğrencilerinden başlayarak tüm eğitim kurumlarında konunun önemi üzerinde durulmalıdır.

Özellikle büyük kentlerde ve içinden önemli karayolları ve demiryolları geçen ve turistik işlevi ağır basan kentlerde yerel yönetimler gürültü denetimine öncelik vermelidir. Var olan gürültü kontrol yönetmenliği uygulanmaya çalışılmalıdır.

Yerel yönetimler çevre ve mahalle örgütleri ile işbirliği halinde , kent içinde örnek projeler geliştirilmesi ve uygulanması için kampanyalar açması, bunun sonuçlarını medya aracılığı ile yayarak bu projelerin başka yerlerde de etkili olmasını sağlamalıdır.

Gürültü yaratan işletmelerin ve kuruluşların gerekli duyarlılığı göstermemesi halinde İl İdaresinin alacağı yasaklama kararlarının ya da yargı yolunun harekete geçirilmesinde sivil toplum kuruluşları aktif bir işlev yüklenmelidir.

İl çevre müdürlükleri, yerel yönetimler ve üniversite işbirliği ile gürültü ölçümlerinin yapılması kent gürültü haritalarının hazırlanması gerekir.

SORUMLULUK YÜKLENENLER

İL ÇEVRE MÜDÜRLÜKLERİ, YEREL YÖNETİMLER: Gürültü ölçümleri, gürültü haritaları hazırlanması.

YEREL YÖNETİMLER: İmar planlarının değerlendirilmesinde gürültü ölçütüne önem verilmesi, kentlerin gürültülü bölgeleri için özel gürültü azaltma projelerinin geliştirilmesi.

ÇEVRE VE MAHALLE ÖRGÜTLERİ: Yerel yönetimlerle işbirliği içinde gürültüyle mücadele kampanyası ve projeleri geliştirilmesi.

BİREYLER: Gürültü konusunda yurttaş olma sorumluluğunun geliştirilmesi