BELEDİYE KANUNU

Kanun No : 1580 Kabul Tarihi : 3.4.1930

(14 Nisan 1930 Tarih ve 1471 Sayılı Resmi Gazete'de Yayınlanmıştır.)

 

BİRİNCİ FASIL

Belediyelerin İdaresi

 

Belediye

Madde 1 -Belediye, beldenin ve belde sakinlerinin mahalli mahiyette müşterek ve medeni ihtiyaçlarını tanzim ve tesviye ile mükellef hükmi bir şahsiyettir.

 

Belediye teşkilatı mecburi olan yerler

Madde 2- (4.2.1960 tarih ve 7469 sayılı kanunla kaldırılmıştır.)

 

Belediye İdaresinin mevdu olduğu makam ve heyetler

Madde 3- Belediye İdaresi, belediye şubeleri mevcut ise şube müdürlerine ve şube heyetlerine mevdudur.

Belde veya belde aksamının ayrılması veya başka parçaların belde ile birleşmesi

Madde 7- ( Değişik : 7469-4.5.1960)

A) Bir köy veya meskun sahaları arasında merkez ittihaz edilecek yere azami 500 metre mesafesi bulunan birkaç köyün veya köylerle köy kısımlarının veyahut muhtelif köy kısımlarının birleşerek belediye kurabilmeleri için nufüsları tutarının son mazbata ile veya seçmenlerinin en az yarısından fazlasının yazılı olarak mahalin en büyük mülkiye memuruna müracat etmesi veya valinin re’sen bu işe luzüm göstermesi lazımdır.

 

Bu takdirde valinin ilgili seçmenlerin reylerinin alınması hususundaki vaki işarı üzerine mahalli seçim kurulları en az onbeş gün içinde tayın ve ilan olunacak gün ve mahalde seçmenleri rey vermeye davet ederek belediye meclisi azaları seçimindeki usul ve şartlar dairesinde köy veya kısımlarının ayrı ayrı reylerini alır ve neticeyi bir tutanakla valiliğe bildirir.

 

Valilikçe muamele vilayet umumi meclisine intikal ettirilir. Vilayet umumi meclisince kurulacak belediyenin gelirlerinin kanunlarında yazılı hizmetlerin ifasına yetip yetmeyeceğine ve teklifin faydalı olup almıyacağına dair ittihaz olunacak karar valiligin mütalaasiyle birlikte Dahiliye Vekaletine gönderilir. Devlet Şurasının kararı ve Reisicumhurun tasdiki ile o yerde belediye kurulur.

B) Bir beldenin bazı kısımlarının ayrılarak ayrı bir belde haline gelmesi,

C) Bir beldenin tamamının diğer bir belde ile birleşmesi,

Ç) Bir beldenin bazı kısımlarının komşu bir beldenin içine girmesi,

D) Köylerin veya bazı kısımlarının bir belde sınırı içine girmesi hallerinde (A) fıkrasındaki şekil ve şartlara riayet edilmekle beraber (B) ve (Ç) fıkralarındaki hallerde esas belde nüfus şartı aranmıyacağı gibi hizmetlerin layıkı veçhile ifası imkanları nazarı itibare alınarak mesafe 2.500 metreye çıkabilir.

 

(B),(C)ve(Ç) fıkralarındaki hallerde ayrıca iltihak olunacak belediye sakinlarinin reylerine müracaat olunmayıp birleşmek istiyen köy veya belediye kısmında yapılan rey verme neticesiyle diğer muameleli evrak valilikçe iltihak olunarak belediyeye gönderilir. Belediye evrakın tevdiinden itibaren onbeş gün içerinde istek hakkındaki kararını verir. Bu kararın talep sahibine tebliğinden itibaren onbeş gün zarfında itiraz edilirse meclisi,umuminin ve valiliğin mütalaasiyle muameleli evrak Devlet Şurasına gönderilir. Devlet Şurası keyfiyeti tetkik ve iltihaka karar verdiği takdirde (A) fıkrası gereğince muamele tekemmül ettirilir.

 

(C)fıkrasındaki halde sadece ilgili belediye meclislerinin kararları alınır.

 

Muayyen bir arazi üzerinde Hükumetçe yeniden kurulan ve nüfusları 2.000 den fazla olan yerlerde hudutları gösterilmek suretiyle Dahiliye Vekaletinin teklifi ve Reisicumhurun tasdıki ile belediye kurulur.

 

Vilayet ve kaza merkezlerinde nüfusları ne olursa olsun belediye kurulması mecburidir.

 

Bu vilayet merkez belediyesi sınırları içinde kurulan kazaların merkezlerinde belediye teşkil edilmeyip bu gibi yerlerde belediye şubesi ihdas olunur.

 

Mahalleler İhdası,İlgası, İsimlerile hudutlarının tayini

Madde 8- Bir belediye sınırı içinde mahalleler ihdası,ilgası,birleştirilmesi,isimlerile hudutlarının değiştirlmesi belediye meclisinin ve mahalli idare heyetinin kararı ve valinin tasdiki ile icra edilir.

 

Belde isimlerinin değiştirilmesi

Madde 9- Bir beldenin isminin değiştirmesi belediye meclisinin ve vilayet İdare heyetinin karaı üzerine Şurayı Devletin mütalaası alınarak İcra Vekilleri Heyetinin tasdiki ile yapılır.

 

Belediye şubeleri teşkili

Madde 10- Nüfusunun arazi üzerinde tekasüfü itibariyle muhtelif kümelerden müteşekkil olan beldelerle nüfusu seksen bini geçen beldelerde belediye şubeleri teşkili caizdir. Belediye şubelerinin teşkili veya ılgası, hudutlarının tesbit ve tadili aşağıda taif edilen şekilde olur.

Belde dahilinde şube haline geçmesi istenilen belde kısmında sakin belediye müntehiplerinin en az yarısından fazlasının imzalı bir talebi veya belediye meclisinin müracaatı ve teklifi üzerine en büyük mahalli mülkiye memuru o dairede intihap hakkını haiz halkın reyine müracaat edilmesini kaza idare heyetine icra ettirir. İdare Heyeti on beş gün evvelinden tayin ve ilan edeceği günde şube haline geçecek belde kısmı müntehipleriyle mütebaki müntehipleri beldenin muayyen bir mahallinde rey vermeğe davet eder.( Reyler belediye intihabatındaki usul ve şarta tevfikan alınır.) İdare heyeti reylerin neticesini mazbata ile tesbit eder ve doğrudan doğruya valiye gönderir. İdare heyetinin mazbatası üzerine vilayet İdare heyetinin vereceği karar,Şurayı Devletin mütalaası ve İcra Vekilleri Heyetinin tasvibi üzerine,Reisicumhurun tasdiki ile icra edilir.

 

 

Hemşeri hukuku

 

Madde 13- Her Türk,nüfus kütüğüne yerli olarak yazıldığı beldenin hemşerisidir. Hemşerilerin belediye işlerinde reye, intihaba, belediye idaresine iştirake ve belde idaresinin devamlı yardımlarından istifadeye hakları vardır.

 

 

Belde sınırı dahilindeki şahışların vazifeleri

Madde 14- Belediye sınırı içinde oturan, bulunan, ilişiği olan her şahıs belediyenin kanununa, nizam ve talimatına müstenit emirlerini, hükümlerini tutmak,yapmak, resim ve harç ve aldatlarını vermekle mükel

 

İKİNCİ FASIL

 

Belediyenin vazifeleri

Madde 15- Belediyelerin kanunlar ve nizamnamelerle muayyen hukuku,buna makabil beldenin ve belde halkının sıhhat,selamet ve refahını temin, intizamını halelden vikaye maksadiyle yapacağı vazifeleri vardır.

 

Bu vazifeler aşağıda yazılanlarla, ayrıca kanun ve nizamname ve talimatnamelerle muayyen hususlardır :

1) Umuma açık olan yerlerin temizliğine,intizamına bakmak.

2) Yenilecek,içilecek ve umumun sıhhatına müteallik kullanılacak şeylerle yerlerin mahsus kanun, nizamname veya talimatnamesine tevfikan murakabesi.

3) (Değişik : 150 -2.12.1960) Umumun yiyip içmesine,yatıp kalkmasına,taranıp temizlenmesine,eğlenmesine mahsus lokanta, birahane, han otel, hamam, sinema, tiyatro, bar, dansing ve emsali yerlerin ve mahallerde satılan ve kullanılan şeylerin temizliğine,sıhhiliğine ve sağlamlığına dikkat etmek ve kanun ve talinatname mucibince bu gibi yerlerin işlitilmeleri için gece ve gündüz açık kalmalarına ve inzibati sebeplere nazaran zabıtaca verilecek ruhsat üzerine sınıflarına ve tarifelerine göre bunlar için ruhsatname vermek ve açık kapalı bulunacağı saatleri mahalli en büyük mülkiye amirinin de tasdik etmek ve bu gibi yerlerde işi çeviren ve çalışanların ehliyet ve sıhhatleri müsait olup olmadığına göre işlemlerine izin vermek veya menetmek.

 

Ütücüler, kolacılar, lekeciler, giyim ve ev eşyası temizleyici ve boyacıları, ayakkabı tamirci ve boyacıları ve emsallerine ait ücret tarifelerini mesleki teşekküllerin de mütalaasını almak suretiyle tanzim ve tasdik etmek;

 

4) Salgın ve bulaşıcı insan ve hayvan hastalıklarının önüne geçmek ve yayılmasına mani olmak için mahsus kanun, nizamname veya talimatnameleri mucibince tatbik edilen tedbirler hakkında nükumet teşkilatıyla birlikte çalışmak;

 

5) Ölenleri muayene etmek ve gömülmesine ruhsat vermek ve beldiyelerce gösterilen mezarlıklardan başka yerlere ölü gömdürmemek, ücretli ücretsiz olan cenazeleri fenni şartlar dairesinde teçhiz, tekfin ve nakletmek, gömmek ve belediye mezarlıkları ve fenni cenaze yıkama yerleri tesis ve idare etmek ve hayvan ölülerini yaktırmak veya gömdürmek;

 

6) Sıhhi şartları cami, belediye salhanesinden başka yerlerde kasaplık hayvan kestirmemek;

 

7) Belediye depolarından başka yerlerde kanun ve nizam ve talimat ile muayyen miktar haricinde kabili iştial ve infilak maddeleri bulundurmamak buna riayet etmeyenlerin mallarını belediye deposuna kaldırmak ve satıldığında nısıf bedelini ceza olarak belediyeye almak;

 

8) Mürebbiye, sütnine, hizmetçi, çamaşırcı, uşak, hamal, şoför, arabacı, kayıkçı, berber, mevaddı gıdaiye satıcısı, süthanelerde hizmet edenlerle süt satanlar ve emsali ve halk ile temas eden hizmet erbabı işçilerin sıhhi ve fenni muayyenelerini yaptırmak, ehliyet ve sıhhat vesikası alanların işlemlerine izin vermek ve bunları daima tescil ederek müseccel olmayanlaro menetmek (Kayıkçıların ehliyetini tayinde mahalli liman reislerinin mütalaası alınacaktır.);

 

9) Belediye sınırı dahilindeki deniz, göl ve nehirlerde belde sınrı dahiline münhasır olmak üzere, seyrüsefer eden istimbot, motörbot ve her nevi kayık, mavuna ve salapurya gibi denizdeki ufak nakliye vasıtalarıyla hususi sandal ve kayıklar ve karada belediye sınırı dahilinde umuma mahsus mahallerde seyrüsefer eden yük ve binek araba ve hayvanları ve otobüs, otomobil ve emsali (şimendiferlerden maada) nakliye vasıtalarının sağlamlığına, temizliğine dikkat ederek bunların azami haddi istiabisini ve tahammül derecelerini ve sınıflarını ve numaralarını tayin ve işletenlerin ehliyet ve sıhhatlarını murakabe ve ücret tarifelerine riayetlerini temin edecek tedbirler ittihaz etmek ve icabında bunları bizzat temin ve idare (Deniz vasıtalarının haddi istibabisini ve sağlamlığını tayinde mahalli liman dairesiyle ticaret müdürlüklerinin mütalaası alınır.)

 

Beldeler veya beldelerle köyler arasında seyrüsefer eden yük ve binek araba ve hayvanları ile otomobil, otobüs ve kamyonların sağlamlığına, temizliğine dikkat ederek bunların azami haddi istibabisini ve tahammül derecelerini tesbit ve sınıflarını, numaralarını tayin ve işletenlerin ehliyet ve sıhhatlarını murakabe etmek bu vesait saheplerinin daimi ikametgahlarının mensup olduğu kaza belediye idaresine aittir;

 

10) Umuma ait yerlerde gelip geçmeğe, nakliye vasıtalarının işlemesine engel olacak, geçenlere zarar veya rahatsızlık verecek veya kaza çıkaracak ve beldenin umumi temizliğini bozacak şeyleri kaldırmak, nakliye vasıtaların nevi ve cinsine göre belde dahilinde azami ve asgari süratini ve işleyeceği ve işlemeyeceği, duracağı, yavaş gideceği yerleri ve seyrüsefer tarifelerini tanzim ve ilan ve umumi intizamı temin etmek, beynelmilel otomobil seyrüseferinin talimatnamel mahsusuna tevfikan belediye sınırı dahilinde seyrüseferine muktazi işaretlerin vaz"ı ile bu otomobile şoförlerin haiz olmaları lazım gelen evsafı tetkik etmek,

(Denizlere ait yerler için mahalli liman idaresinin mütalaası alınır.)

 

11) Yol, meydan, pazar, iskele, köprü ve nehirler gibi umuma ait yerlerden ve denizlerden bir kısmını mürur ve ubur ihtiyacını tazyık etmeyecek surette ve muvakkaten herhangi bir ameliye için işgal veya istimal edeceklere izin vermek ve ruhsatsız işgalleri menetmek,

 

12) Alaumum inşaat tamir ve ilaveler için kanun mucibince ruhsat vermek kanunsuz veya ruhsatzsız başlanan ve yapılmakta olan inşaatı men ile hususi kanunların hükümlerini tatbik ve kazalı binaları ve baca ve duvarları yıktırmak arsalarla yangın yerlerindeki kuyu ve çukurları kapattırmak veya tehlikelerini refetmek,

 

13) Umumun selamet, sıhhat ve huzur ve istirahatine tesiri melhiz olan imalat, istihsalat, müdehharat ve tesisatın yerlerini, harman, kabristan, pazar, gaz depoları, kömür depoları ve süprüntülük mevkilerini ve şartlarını evvelden tesbit ve ona göre ruhsata bağlamak (belediye yeniden yapılacak umumi ahır ve samanlıkların yerini tayin ve mevcut olanları sıhhi takyitlere tabi tutar.)

 

14) Kanun ahkamına tevfikan başı boş hayvanları, tutmak, muhafaza etmek, belde dahilinde geçecek hayvan sürülerini gelip geçeceği yolları ve yaylıma gidecek hayvanların toplanacağı yerleri tayin ve tahdit etmek;

 

15) Aleni müzayedeli gayri resmi satışları murakabe etmek, umumi yerlerde toptan satılan ve tartılacak, ölçülevek şeyleri kanun ahkamına tevfikan tartmak ve ölçmek ve bilcümle tartı ve ölçüler alat ve devatını ayarlamak, damgalamak,

 

16) (Değişik : 150 - 2.12.1960) Tesbit edilen toptan ve perakende azami satış fiyatlarına veya kar hadlerine ve ücret tarifelerine ve alınan kararlar veya yapılan ilanlar hükümlerine riayet temin ve kontrol etmek,

 

Azami satış fiyatları ve kar hadleri tesbit edilen maddelerin, satışa arzedilmemesini veya satışından imtina edilmesini, kaçırılmasını, saklanmalarını veya satılmadığı halde satılmış gibi gösterilmesini menetmek;

 

17) Dilencileri dilenmekten menedecek tedbirleri almak,

 

18) Bırıkılmış ve bulunmuş çoçukları, delileri, dalanmış ve kudurmuşları, sokakta bayılanları, kazaya ve afete uğrayanları koruyup gözetmek;

 

19) Belediye kanun, nizam veyasaklarına uymayan, kanunen ruhsata tabi iken ruhsatsız yapılan, beldenin selamet, intizam sıhhat ve huzurunu ihlal eden şeylere meydan vermemek ve bunları menetmek;

 

20) Hafta tatili Kanunundan istifade etmek isteyenlere izin vermek:

 

21) Belediye hududu dahilinde orman, tarla, harman, bağ, bahçe, koru, çayır ve me"raları alelümum araziyi hasardan luhafaza etmek,

 

22) Yangın vuukunu menedecek tedbirleri almak, ateşe karşı ihtiyat için umuma açık yerlerde imalathane ve fabrikalarda ve her dükkanda bulundurulacak tertibatı ve vesaiti tayin ve ilan ile lazım gelen tesisat ve teşkilatı yapmak, itfaiye tulumba takımlarını ve tekerlekli itfaiye vesaitini her an ihtiyaca yarar halde bulundurmak, beldeyi tehdit edecek orman yangınlarına karşı kazma, kürek, balta vesaire gibi vesaire gbi vesaiti itfaiye bulundurmak, beldenin icap eden mahallerinde itfaiye havuzları, sarnıçları yaptırmak;

 

23) Sokak, meydan, iskele, köprü, pazar, panayır yerleri gibi umumi mahalleri daima temiz tutmak, temiz sularla sulatmak, kışın çamur ve karları ve buzları kaldırmak ve geçenlerin kaymamasını temin eylemek,

 

24) Umumi ve hususi yerlerin süprüntülerini muntazam ve fenni vasıtalarla toplatmak, kaldırmak ve ifna etmek;

 

25) 28 Nisan 1926 tarih ve 831 numaralı sular kanunu mucibince su getirmek, suları sıhhi ve temiz tutmak;

 

26) Belediye hudud dahindeki müşterek bağ, bahçe, tarla ve bostanların müşterek su kanallarını temizlettirmek, bozulan yollarını tamir ve bu husustaki masrafları alakalardan tahsil etmek;

 

Bahçe, tarla, bostanların ve umumi yerlerin su birikintilerini kurutmak ve kurutturmak, umumi ve hususi havuzların sularını şartlara uygun surette vakit vakit değiştirmek ve tazelettirmek;

 

27) İhtiyaca göre umuma mahsus ücretli helalar yaptırmak,

Umumi ve hususi binalarda yapılması mecburi olan helaların sıhhi şartlara uygun olmasını temin ittirmek;

 

28) Umumin yiyeveği, içeceği ve kullanacağı şeylerin satıldığı ve muhafaza olduğu mahallerin, umumun içinde yatıp kalkacağı, barınacağı veya bineceği, çalışıp işleyeceği veya hayvanlarını koyacağı yerlerin sıhhi şartlara uygun olmasını temin etmek;

 

29) Kanun ve belediye kararlarının mecburi tuttuğu ahvalde veya ihtiyari olarak müracaat vaki olduğu takdirde insan, hayvan, eşya ve emlak hakkında harçlı harçsız , tıbbi,baytari,fenni, muayeneler, kimyevi ve bakteroyolojik tahliler yapmak ve şeraiti sıhiye raporu vermek,

 

30) ( 9.7.1956 tarih ve 6785 sayılı Kanunla kaldırılmıştır.)

 

31) Beldenin sokak ve meydanlarını plana ve programa uygun olarak tanzim ve ıslıh etmek, sınıflarını, isimlerini, numaralarını tayin etmek, buna göre ağaçlanmak, döşemek, aydınlatmak, süslemek, duracak, sığınacak, dinlenecek yerler yapmak ve iyi bir halde bulundurmak,

 

32) Beldenin plana ve programa uygun, 13 Mayıs 1926 tarih ve 839 numaralı kanuna ve diğer hasusi ahkama tevfikan lağım ve çukurlarını inşa ve tamir etmek ve ettirmek;

 

33) Halk için kütüphane ve okuma salonları açmak, belediye bahçeleri, fidanlıkları, çoçuk bahçeleri, oyun vce spor yerleri yapmak, belediye koruları yetiştirmek bunları korumak ve işletmek (bu işler için kafi mütehessis bulunmayan Belediyelere alakadar mahalli daireleri yardım eder. )

 

34) Fakir ailelerin ikiz çoçuklarına, aleumum öksüz, fakir kimsesiz çoçuklara para hekim, ilaç,yeme, içme, giyecek, barınma, tahsil, terbiye cihetlerinden yardım etmek, fakir hastalara meccanen bakmak, ilaç vermek, fakir cenazelerini meccanen kaldırmak, alil, iştenaciz olup da bakacak kimsesi olmıyanlara bakmak;

 

35) Alelumum belediyelere ait suları, çeşmeleri, sebilleri, parkları, havuzları, su taksim yerlerini, hazinelerini, kaynaklarını tanzim ve idame etmek;

 

36) Belediye sınırı dahilinde umuma mahsus iskele, rıhtım ve köprüleri plana göre inşa ve idame etmek;

 

37) Yangın yerlerini ve mahalle haline getirilecek yerleri kanun dairesinde tanzim ve imar etmek ve alelumum inşaat, tamirat ve ilavet planlarını kanuna tevfikan tetkik ve tatbik etmek;

 

38) Alelumum sınai müsesese ve fabrikaların, elektrik, tenvirat ve tesisatının makina ve motör ve inbiklerin kazan, ocak ve bacalarının gerek ilk önce ve gerek sonradan muttariden ve muntazaman fenni muayenelerini icra etmek, etrafındakilerin sıhhatları huzur ve rahat ve malları üzerine fena tesir icra edip etmediklerini tetkik etmek, zararlarına mani olmak;

 

39) Kanunun mecburi tuttuğu ahvalde veya ihtiyari olarak mürcaat vuku bulduğu takdirde her nevi inşaat ve tesisat için muayenel fenniye raporları ve şehadetnameleri vermek veya mezkür tetkikatı yapacak müesseseye malik değilse en yakın bir müessese vasıtsiyle bu işleri temin etmek,

 

40) Kanuna tevfikan fenni ve sıhhi mezbaha ve teferruatından madut olan barsakhane ve saire yapmak ve işletmek,

 

41) ( Değişik : 6975 - 24.5.1957) Petrol Kanunua göre petrol hakkı sahipleri tarafından yapılan ve petrol ameliyatından madut bulunanları hariç olmak üzere gaz ve her nevi müştail maddeler depoları yapmak ve işletmek,

 

42) Meydan ve pazar yerleri yapmak,

 

43) ( Değişik : 150 -2.12.1960 ) Ete, ekmeğe, yaş meyve ve sebze ile odun mangal kömürüne doğrudan ve kati lüzum halinde idare kurullarınca tasdik edilmek şartiyle diğer gıda ve zaruri ihtiyaç maddelerine toptan ve perakende azami satış fiyatları ve yaş meyve ve sebzeye münhasır olmak üzere kar hadleri tesbit etmek ve icabında 2490 ve 1050 sayılı kanunlar hükümlerine bağlı olmaksızın bu maddeleri satın almak, satmak, stok etmek veya belirli bir kar haddi dahilinde satın aldırmak, sattırmak ve ihtiyacı olanlara maksada göre dağıtmak üzere bir fon tesis ederek tanzim ve satış mağzaları kurmak ve hayatı ucuzlatacak sair tedbirleri almak,

 

44) Meydan, cadde ve sokak gibi umuma ait yerlerde ilan işlerini idare etmek,

 

45) Yetimhane, eczanene, doğum ve emzirme ve mecburi olarak meccani doğum ve emzirme mecburi olarak meccani doğum evleri tesisat ve teşkilatı ve mahalleri Sıhhat Vekaletince tayin ve tasdik edilmek şartiyle tımarhane, fenni tephirhane ve tathir istasyonları vücude getirmek ve işletmek;

 

46) Yarış yerleri yapmak ve işletmek,

 

47) Kanuna göre doğrudan doğruya veya alakadar tarafından müracaat üzerine gaz, su, elektrik sarfiyatını müş"ir saat ve aletleri veya taksimetreleri teftiş etmek,

 

48) Yersiz, yurtsuz olanlara iş bulmak, bunlardan garip olup çalışamıyacakları memleketine göndermek, kimsesiz kadın ve çoçukları korumak,

 

49) Belediye varidatını tahsil etmek,

 

50) Belediye hizmetleri için iktiza eden masrafları tesviye etmek,

 

51) Belediye emval ve akaratını idare etmek;

 

52) Sıhhi muavenet ve imdat merkezleri yapmak ve işletmek,

 

53) A : Plan ve tesisatı ve mahalleleri Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince tasdik edilmek şartiyle beldenin ihtiyaciyle mütenasip ücretli, ücretsiz belediye hastanesi.

 

B : Ehli hayvan hastalıkların tedavisi için hayvan hastanesi tesis etmek ve işletmek,

 

54) Gençler için mahallin ihtiyacıyle mütenasip stadyumlar tesis etmek ve işletmek,

 

55) Belediyeye ait eğlence yerleri tesis etmek ve işletmek;

 

56) Belediyeye ait ılıcaları işletmek, deniz hamamları ve her nevi yıkanma müesseseleri açmak, açılmasına ruhsat verilenlere nezaret etmek,

 

( Ek : 3014 - 12.6.1984 ) Yeri kadar parasız halk plajları da açmak,

 

57) Eczanesi olmıyan yerlerde hususi kanuna tevfikan eczane açmak, fakirlere parasız ve ucuz ilaç vermek, ücretli ücretsiz muayenehane, dispanser vücuda getirmek, fakirler için meccani doğum yardımını temin etmek üzere ebe istihdam etmek,

 

58) Her nevi et, yağ, balık, zeytinyağı, peynir ve sebze ve meyva, turşu ve tuzlu balık gibi muhafazası ve satılması suhhi ve baytari şeraite tabi yenilecek şeylerin müzayedeli,müzayedesiz toptan alım ve satımının muayyen mahallerde ve belediye nezareti altında icrasını temin için haller tesis ve idare etmek ( borsa muamelatı cereyan eden mahallerde borsaya tabi mevat hakkında hususi kanun ahkamı tatbik olunur.)

( Ek : 3035 -28.6.1984)

 

Belediyelerce, gerçek veya tüzelkişilerin belediye hudutları içinde yaş meyve ve sebzelerin toptan alımı ve satımı için haller açmalarına izin verilebilir.

 

Nüfusu 250.000 ve daha yukarı olan baladiyelerde açılacak toptancı hallerinin kuruluş, yönetim ve işleyişlerine ait usul ve esaslar, belediye meclislerince tespit olunur.

Nüfusu 250.000 den az olan belediyelerde açılacak toptancı hallerinin kuruluş, yönetim ve işleyişlerine ait usul ve esaslar, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle tespit olunur.

 

Bu yönetmeliklerle belirlenecek esaslara aykırı hareket edenler hakkında 1580 sayılı Belediye Kanunu ile 80 sayılı Kanunun ceza hükümleri uygulanır. Toptancı hali kuracak olan gerçek ve tüzel kişilere lüzumlu krediler. T.C Ziraat Bankasınca sağlanabilir.

 

59) Belediye teyatrosu, sineması, belediye oteli ve gazinosu, halk müzeleri ve hayvanat ve nebatat bahçeleri yapmak ve idame etmek ve yaptırıp işletmek:

 

60) Borsa bulunmıyan yerlerde zahire pazarları ve ardiyeler yapmak ve işletmek:

 

61) ( Değişik :150_ 2.12.1960) Buz fabrikaları, sıhhi kar kuyuları, her çeşit gıda ve zaruri ihtiyaç maddelerinin muhafazasına mahsus soğuk hava mahzen veya depoları, umumi su depoları ve süthaneler, süt toplama merkezleriyle süt dağıtma teşkilatı tesis etmek ve bunları işletmek ve hususi teşebbüs tarafından kurulan aynı mahiyetteki tesisleri sağlık ve teknik bakımlarından murakabe etmek.

 

62) Mahrukat pazarları ve ardiyeleri yapıp idare etmek:

 

63) İktisat Vekaletinin müsaadesi alındıktan sonra mahsulat ve masnuat sergi ve panayır yerleri ve müzeleri kurmak ve işletmek.

 

64) Mezat salonları açmak ve işletmek:

 

65) Belediye un ve inşaat malzemesi fabrikaları vücuda getirmek ve idare etmek.

 

66) Belediye fırınları yapmak ve işletmek;

 

67) Belediye müessesatının muhafazası altında bulunan emtea üzerine itibar ve ikraz muamelesi yapcak müessesat vücude getirmek.

 

68) Ucuz belediye meskenleri yapmak ve belediye namına inşaat yaparak icar etmek, belediyenin inkişaf ve tevessü"e müsait mahallerinde arazi alarak yeni plana göre tanzim etmek ve yeniden inşaat yapmak isteyenlere satarak ihtikara mani olmak.

 

69) Fakirler için yatı evleri yapmak ve idare;

 

70) Şefkat, tasarruf, memurun ve müstahdemini belediye tekaüt sandıkları tesis ve idare ve şehir bankaları açmak,

 

71) Muhtacin için iane sandıkları tesis ve idare etmek ve emvali menkule terhin sandıkları tesis etmek,

 

72) Zabıtai belediye memuru,belediye fen memuru, yapı kalfası ve yapıcı ve muhtelif meslek ustaları gibi beldenin ve belediye idaresinin muhtaç olduğu meslekler ermbabı yetiştirmek üzere kurslar, dersler. gece ve hafta tatili günü dershaneleri ve ikmal ve çırak, ev kadını mektepleri açmak ve idare etmek,

 

73) İşçiler, sanat ve mesai erbabı ve alelumum müstahdemler için iş kalemleri ve idarehaneleri tesis ve idare etmek,edeceklere de ruhsat vermek;

 

74) Seyrüseferleri tanzim için talimatnameler yapmak,

 

75) Fenni ve sıhhi umumi çamaşırhaneler yapmak veyahut yapılmasına izin vermek ve bunları murakabe etmek,

 

76) Fabrika ve iş evlerinin amele ve meskenlerinin sıhhi teftişlerini yapmak ( Bu teftiş, Devlet Demiryolları için idarenin müfettişleri ve imtiyazlı şirketler için de Hükümet tarafından mansup komiserler marifetiyle yapılır.)

 

77) ( Ek : 2678 -10.6.1982) Yukarıda 6 ıncı fıkrada yer alan hüküm dışında belediyelerin gerekli muayeneleri yapmak yetkileri ve karşılğındaki hakları ve ilgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, günün kesim teknolojisine ve sağlık şartlarına uygun nitelikte hayvan kesimi, et ve et mamülleri ve her türlü yan ürünlerinin ( Bağırsak dahil) üretimi, bunların işlenmesi, iç ve dış piyasalarda pazarlanması ve taşınması konularında faaliyette bulunmak üzere Ticaret Bakanlığınca özel ve resmi kombinaların kurulmasına izin verilir.

 

Ticaret Bakanlığı bu izin vermeden önce kendi koordinatörlüğünde; İçişleri,Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım ve Orman Bakanlıkları ile Devlet Planlama Teşkilatı temsilcilerinden oluşan bir komisyonun da görüşünü alır.

 

Belediye hudutları içinde veya dışında bu tür tesislerin kurlmasında; müracaat ve izin işlemleri, tesislerde aranacak asgari teknik, çevre ve genel sağlık şartları ile yapılacak sağlık kontrol ve muayene hizmetleri Ticaret Bakanlığının koordinatörlüğünde İçişleri, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Tarım ve Orman Bakanlıklarınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikle düzlenir.

 

 

 

Mecburi vazifelerin ifası için tasarruf

 

Madde 18 - 16 ncı maddenin birinci fıkrasının 5, 22 ve 25inci numaralarında yazılı olanlarla bu maddenin 2,3 ve 4 üncü fıkralarında yazılan mecburi vazifeleri ifa için vazifedar olan belediyenin varidatının en az yüzde onu tahsis ve tasarruf edilmek şartiyle en çok on beş sene zarfında muktazi tesisat vücuda getirilir.

 

 

Belediyelerin hakları, salahiyet ve imtiyazları:

 

Madde 19 - Belediyelerin hakları, salahiyetleri ve imtiyazları şunlardır.

 

1) Belediye idareleri kanunun kendilerine tahmil ettiği vazife ve hizmetleri ifa ettikten sonra belde sakinlerinin müşterek ve medeni ihtiyaçlarını tesviye edecek her türlü teşebbüsatı icra ederler.

 

2) Beldenin ve belde halkının sıhhat, selamet ve refahını temin ve intizamı beldeyi halelden vikaye maksadiyle kanunların bahşettiği salahiyete müsteniden emirler vermek ve beldiye yasakları koymak ve infaz ettirmek, hilafına hareketleri görülenleri cezalandırmak.

 

3) Kavanini mahsusa mucibince belediye vergi ve resimlerini tarh ve Tahsili emval Kanununa tevfikan cibayet etmek,

 

4) Müktesep haklara halel gelmemek üzere belediye sınırı dahihinde:

 

A - Edoğrudan doğruya yapılmak ve işletilmek şartiyle su, havagazı, elektrik, tramvay tesisatı kurmak ve işletmek, göl, nehir, körfez ve sevahili mütecavire vapurları nakliyatını deruhte ve ifa etmek belediyelerin hakkıdır. ( Ancak belediyeler bu işlerin tesis veya işletilmesi için müddeti kırk seneyi tecavüz etmemek ve şeraiti Devletçe müttehaz kaidelere muvafık olmak üzere imtiyaz da verebilirlir) :

 

B - Teştithane tesisatı ve çöpleri, parçavra ve kemikleri toplamak teşkilatını idare etmek ve ettirmek;

5) ( Değişik : 3666 - 5.7.1939 ) Belediye hudutları dahilinde muayyen mıntıkalar arasında yolcu nakil vasıtası olarak otobüs, minibüs, otokar, tünel, troley, füniküler işletmek ve mezbahalarda kesilen etleri -Belediye meclisince tayin ve Dahiliye Vekaletince tasdik edilecek ücret mukabilinde - satış yerlerine nakletmek münhasıran belediyelerin hakkıdır.

 

( Değişik . KHK 336-4.7.1988) Bunların, belediyelerin de iştirak edecekleri şirketler vasıtasıyla yapılması ve işletilmesi veya icara verilmesi veyahut imtiyazın devri İçişleri Bakanlığının kararına bağlıdır. Belediyeler dilerse inhisarı tazammun etmemek şartıyla bunların işletilmesine ruhsat dahi verebilir.

 

Hususi mahiyette elektrik tesisatı gibi işlerin yapılmasına ve umuma ait suların ihtiyaçtan fazlasının hususi istihsalatta kullanılmasına ve beldenin muayyen mevkileri arasında yük başına ücret alan nakil vasıtalarının işletilmesine, inhisarı tazammun etmemek üzere, ruhsat vermek de belediyelere aittir.

 

( Ek . 2678-10.7.1982) 15 nci maddenin 77 nci fıkrasında belirtilan faaliyetleri yapmak üzere kurulan kombinalar için, bu fıkrada yer alan hükümler uygulanamaz.

 

6) Belediyeye ait hizmetlerin lafsı zımnında şahsı hükmi sıfatiyle sınır dahil ve haricinde menkul ve gayrimenkul mallara tasarrufa, bey ve şiraya icar ve isticar, ikraz ve istikraza, teberruatın kabulüne, emsali nukut ve taahüdatı medeniyeyi ifaya ve davaya ve sulh ve ibraya ehil olmak:

 

7) Belediye daire ve şubeleri, bahçeleri umuma ait akar olmıyan açık ve kapalı mahalleri emlak vergisinden müstesna olmak, belediye vergi ve resimleri ile hidematı, ammeye muhtas ve akar olmıyan emval ve eşyası üzerine haciz konulmamak,

 

8) Belediye emvalini zimmetine geçirenler, Devlet emvalini zimmetine geçirmiş olanlar hakkında ahkama tabi olmak,

 

9) Belediyece alınıcak, verilicek menkul ve gayrimenkul emvalin mübayası, füruhtu, mübaldelesi, icarı, imarı,müzayede, münakasa ve ihalesi usulü muhasebesi, tanzim edilecek nimaznamelere tabi olmak;

Belediye bu haklarını ve salahiyetlerini kanunların vazettiği kuyut ve şerait dahinde kullanılır.

 

10) ( Ek Fıkra . 6124 -9.7.1953 ) Hasılı;

a) Tasdikli imar planlarının tatbiki dolayısıyle yapılıcak istimlak bedellerinin tediyesine,

 

b) İstimlakın gayesine veya imar planına uygun olarak yapılacak tesislerin meydana getirmesine,

 

Tahsis olunmak üzere belediyelerce en çok (20) yılda itfa olunmak kaydıyle ve Türkiye Emlak Kredi Bankası kefaletiyle aşağıdaki esaslar dairesinde tahvil çıkarılabilir.

 

 

ÜÇÜNCÜ FASIL

 

Belediye Meclisi

 

A- TEŞKİLATI :

Meclisin müddeti

Madde 20 - Belediye meclisleri intihap devreleri dört sene olmak üzere intihap hakkını haiz hemşehriler tarafından doğrudan doğruya intihap olunur.

 

E - BELEDİYE MECLİSİNİ FESHİ :

Meclisin feshi

Madde 53 - ( Değişik . 307-19.7.1963 ) Belediye meclisi:

 

1. Kanunen belirli olağan ve olağanüstü toplantılar dışında toplanırsa.

 

2. Kanunen belirli olan yerden başka bir yerde toplanırsa,

3. Kanunen kendisine verilen görevleri süresi içinde yapmaktan çekinir ve bu hal belediye meclisine ait işleri sekteye veya gecikmeye uğratırsa,

 

4. Siyasi meseleleri müzakere eder veya siyasi temennilerde bulunursa,

 

İçişleri Bakanlığı" nin bildirisi üzerine Danıştay"ın karaı ile fesholunur. Bu takdirde yeni belediye meclisi seçimine gidilir. Seçilen meclisler eskisinden geri kalan süreyi ikmal ederler.

 

İçişleri Bakanlığı lüzum gördüğü takdirde meclisin feshine dair bildiri ile birlikte karar verilinceye kadar kadar meclis toplantılarının tehirini de ister. Danıştay"ca bu husus en geç iki ay içinde karar bağlanır.

 

Yukarıdaki bentlerde açıklanan fiil ve işlemlere katılan belediye başkanlarının da Danıştay kararı ile görevine son verilir.

 

F- İÇTİMALAR, MÜZAKERELER, KARARLAR:

Meclisin adi ve olağanüstü toplantısı

Madde 54- (Değişik : 4878 - 29.4.1946 ) Meclisin adi toplantısı Ekim. Şubat ve haziran ayları başında olmak üzere yılda üç defadır.

 

Bütçe görüşmesine rastlıyan toplatı süresi en çok 30 gün olup diğer toplantıların süresi en çok 15 gündür. Bu sürelerden önce iş bitmezse vali 15 günü aşmamak üzere görüşme sürelerini uzatarak sebeplerini İçişleri Bakanlığına bildirir. Önemli ve acele bir iş çıkarsa belediye başkanının yazılı çağrısı veya üyeden üçte birinin gerekçeli teklifi vayahut valinin doğrudan doğruya çağırması üzerine meclisler olağanüstü toplanırlar. Olağanüstü toplantılarda çağrıyı gerektiren konudan başka bir iş görüşülemez.

 

 

Reis ne zaman yerini reis vekiline bırakır

 

Madde 60 - Belediye reisinin bir senelik icraatına dair meclise vereceği raporun müzakeresi esnasında meclise müntahap reis vekili tarafından riyaset olunur.

 

İstihzah

 

Madde 61- (Değişik . 307- 19.7.1963) Belediye meclisi üyelerinin her biri belediye işleriyle ilgili herhangi bir husus hakkında meclis başkanlığına önerge vererk gensoruda bulunabilir. Gensoru önergesi münderecatı meclis üye tamsayısının çoğunluğunca varit görüldüğü takdirde gündeme alınır ve üzerinden 3 tam güç geçtikten sonra belediye başkanları ve memur edecekleri kişiler gensoruya meclis önünde cevap verirler.

 

Cevap meclis üye tamsayısının 2 / 3 çoğunluğunca yeter görülmediği takdirde 76 ncı madde uyarınca işlem yapılır.

 

 

Encümenler

 

Madde 62 - Belediye meclisi her içtima müddeti için ruznamelerdeki meseleleri tetkik etmek üzere encümenler teşkil edebilir. Encümenler mütalaalarını o içtima müddeti içinde meclise bildirirler.

 

Reisin sorulan suallere cevap vermek mecburiyeti .

 

Madde 64 - Belediye reisi belediyeye ait işlerden meclise lazımgelen izahatı ve sorulan suallerin cevaplarını vermeğe encümen aza ve devair rüessasını da memur edebilir. Verilen izahlar ve cevaplar kafi görülmediği takdirde meclis re'sen encümen azasından sual sorabilir.

 

Mazaretsiz devam etmeyen aza

 

Madde 69 - Bir birin müteakip üç içtima gününde bilamazeret içtimalarda hazır bulunmayan aza meclis karariyle istifa etmiş addolunur.

 

Meclisin müzakere edeceği ve karar vereceği işler

 

Madde 70 - Meclis aşağıda gösterilen işleri müzakere eder, bunlar hakkında karar verir .

1) Bütçe,

2) Kati hesap,

3) 15 inci maddenin 30,31 ve 32 inci fıkralarındaki mesai programı;

4) Tahsisatı munzamma veya bütçede tadilat veya fasıldan fasıla münakele ,

5) İkrazlar, istikrazlar,

6) Senesi içinde ödenmek şartile avanslar,

7) Kanunlarla vazeldilmiş olan belediye vergi ve resimlerine ait tarifeler,

8) Belediye vergi ve resimlerinin taalluk ettiği hususat haricinde belediye dairesi tarafından ifa olunucak hizmetlere mukabil alınıcak ücret tarifeleri,

9) Beldenin müstakbel şekli, umumi imar programları, mecari, havagazı,su elektrik, tenvirat tessiatı mesaili,

10) Üç seneden fazla müddetle veya on bin liradan fazla bedeli senevi ile akdedilecek icar ve isticar mukaveleleri,

11) Menafil umuma mahsus belediye gayrimenkul emvalinin bir hizmete tahsisi, ciheti tahsisinin tebdil veya akar haline ifrağı,

12) İvaz mukabilinde vuku bulacak teberruatın kabulü,

13) Müddeabihi bin liradan fazla olan davarların sulhan tesviyesi,

14) Menafi umuma ait olmak üzere belediye namına verilecek imtiyazat mukaveleleri,

15) Belediye zabıtası talimatnamelerinin tetkik ve tasdiki,

16) Kanunen belediyeye mürettep vazife ve salahiyetler dahilinde olmak şartile reis tarafından tevdi ve azadan bir veya bir kaçı tarafından teklif edilen mevaddı saire,

 

 

Reisin senelik raporu

 

Madde 76 - (Değişik . 307-19.7.1963 ) Belediye başkanı belediye meclisine her toplantı dönemi başında meclis kararlarının uygulanmasına belediyenin mali durumuna, akdedilmiş ve mevcut taahütlerin ifa şekline dair senelik bir çalışma raporu verir.

 

Meclis, rapordaki izahatı meclis üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile yeter görmezse, yetersizlik kararı ile müzakereleri kapsıyan tutanak aynen meclis birinci başkan vekili, onun bulunmaması halinde ikinci başkanvekili tarafından mahallin en büyük mülkiye amirine gönederilir.

 

Vali, bu dosyayı il merkezi olmıyan yerlerde kaymakamın, il merkezi olan yerlerde kendisinin gerekçeli ve kanaatli mütalasiyle bir ay zarfında karar verilmek üzere Danıştay' a sunar.

 

Danıytay' ca yetersizlik kararı verildiği takdirde belediye başkanı düşer.

 

Başkanvekili ve geçici görevlendirme

Madde 93- ( Değişik : 3394- 20.6.1987)

(Birinci ve ikinci fıkra Anayasa Mahkemesinin 8.2.1989 tarih ve E. 1988 38,K 1989/ 7 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.)

 

Belediyelerin seçilmiş organları veya bu organların üyeleri hakkında görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile soruşturma ve kovuşturma açılması halihde,İçişleri Bakanı geçici bir tedbir olarak, kesin bir hükme kadar bu organları veya organlaın üyelerini görevden uzaklaştırabilir.

 

Belediye Başkanının, görevini mazaretsiz ve kesintisiz olarak 20 günden fazla terk etmesi ve bu durumun mahalin en büyük mülki amirince tesbit edilmesi ve İçişleri Bakanlığına bildirisi üzerine idari yargı tarafından 1 ay içinde verilecek kararla belediye başkanı başkanlıktan düşürülür.

 

En büyük belediye amiri sıfatil