MİLLİ PARKLAR KANUNU

Kanun No: 2873

Kabul Tarihi: 9.8.1983

Neşir Tarihi: 11.8.1983

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Tanımlar

Amaç

Madde 1- Bu kanunu amacı, yurdumuzdaki milli ve milletlerarası düzeyde değerlere sahip milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanlarının seçilip belirlenmesine, özellik ve karakterleri bozulmadan korunmasına, geliştirilmesine ilişkin esaslar düzenlemektir.

Tanımlar

Madde 2- Bu kanunda yer alan;

a) Milli park; bilimsel ve estetik bakımından, milli ve milletlerarası ender bulunan tabii ve kültürel kaynak değerleri ile koruma, dinlenme ve turizm alanlarına sahip tabiat parçalarını,

b) Tabiat Parkları; bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliğine sahip, manzara bütünlüğü içinde halkın dimlenme ve eğlenmesine uygun tabiat parçalarını,

c) Tabiat anıtı; tabiat ve tabiat olaylarının meydana getirdiği özelliklere ve bilimsel değere sahip ve milli park esasları dahilinde korunan tabiat parçalarını,

d) Tabiatı Koruma Alanı; Bilim ve eğitim bakımından önem taşıyan nadir, tehlikeye maruz veya kaybolmaya yüz tutmuş ekosistemler, türler ve tabii olayların getirdiği seçkin örnekleri ihtiva eden ve mutlak korunması gerekli olup sadece bilim ve eğitim amaçlarıyla kullanılmak üzere ayrılmış tabiat parçalarını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Belirleme, Planlama ve Kamulaştırma

Milli Park, Tabiat Parkı, Tabiat Anıtı ve Tabiatı Koruma Alanlarının belirlenmesi.

Madde 3- Milli Park karakterine sahip olduğu tespit edilen alanlar, Milli Savunma, İmar ve İskan ve Kültür ve Turizm Bakanlıklarının olumlu görüşü, gereği halinde diğer ilgili Bakanlıkların da görüşü alınarak, Tarım ve Orman Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile milli park olarak belirlenir.

Orman ve orman rejimine giren yerlerde, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları Tarım ve Orman Bakanlığı’nın onayı ile belirlenir. Orman ve orman rejimi dışında kalan yerlerde tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı belirlenmesine veya Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenmiş olanların işlemlerinin tanmamlanması için gerekli yerlerin orman rejimine alınmasına ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak Tarım ve Orman Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilir.

Planlama

Madde 4 - Bu kanun hüküğmlerine göre milli park olarak belirlenen yerlerin özellik ve nitelikleri gözönünde tutularak koruma ve kullanma amaçlarını gerçekleştirmek üzere, kurulış, geliştirme ve işletilmelerini kapsayan gelişme planı, ilgili bakanlıkların olumlu görüşleri ve gerektiğinde fiili katkılarıyla Tarım ve Orman Bakanlığınca hazırlanır ve yürürlüğe konur.

Gelişme planı uyarınca iskan ve yapılaşmaya konu olacak yerler için imar mevzuatına göre imar uygulama planları, milli park gelişme planı hüküm ve kararlarına uygun olarak hazırlanır veya hazırlatılarak İmar ve İskan Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulur.

Üçüncü madde hükümleri uyarınca tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı olarak belirlenen yerler için gerekli planlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın görüşü alınarak Tarım ve Orman Bakanlığı’nca hazırlanır ve yürürlüğe konur.

Bu kanun kapsamına giren yerlerdeki turizm bölge alan ve merkezlerinde turizm yatırımlarına ilişkin plan kararları Tarım ve Orman Bakanlığı’nın görüşü alınarak sonuçlandırılır.

Kamulaştırma

Madde 5- Milli Park, Tabiat Parkı, Tabiat Anıtı ve Tabiatı Koruma Alanı sınırları içinde kalan yerlerdeki gerçek ve tüzel kişilere ait taşınmaz mallar ile her türlü tesisler, hazıralanacak planın gerçekleşmesi için gerekli görüldüğünde, 6830 sayılı İstimlak Kanunu hükümlerine göre Tarım ve Orman Bakanlığı’nca kamulaştırılır.

Taşınmazların Tahsisi

Madde 6- Milli Park, tabiat Parkı, Tabiat Anıtı ve Tabiatı Koruma Alanı içinde kalıp da bu kanunun uygulanması için gerekli olanlardan;

a) Hazineye ait taşınmaz mallar, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın talebi üzerine,

b) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler, re’sen Hazine adına tesciline takiben,

c) Yukarıdaki (a) ve (b) bentlerinde belirlenenler dışında, kamu idareleri ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmaz mallar ve irtifak hakları, 6830 sayılı İstimlak Kanunu’nun 30. Maddesi uyarınca belirlenecek bedelin ödenmesi şartıyla,

d) 189 sayılı sayılı Milli Savunma Bakanlığı İskan İhtiyaçları İçin Sarfiyat İcrası ve bu Bakanlıkça Kullanılan Gayrimenkullerden Lüzumu Kalmayanların Satılmasına Selahiyet Verilmesi Hakkında Kanun Hükümlerine tabi olan taşınmaz malların devrinde Milli Savunma Bakanlığı’nın olumlu görüşü de alınarak Milli Parklar Fonundan alınan kanun esaslarına göre ödenmesi şartıyla,

tahsil edilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İzin İşleri

Kamu Kurum ve Kuruluşlarına verilecek izinler

Madde 7- Milli Park ve Tabiat Parklarında, planlarına uygun olması şartıyla, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılacak her türlü plan, proje ve yatırımlara Tarım ve Orman Bakanlığı’nca izin verilebilir ve uygulamalar bu Kanun hükümlerine göre denetlenir.

Ancak, bu Kanun kapsamına giren yerlerde tarihi ve arkeolojik sahalarda kazı restorasyon ve bilimsel araştırmalar Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın iznine tabidir.

Gerçek ve Özel Hukuk tüzel kişilerine verilecek izinler.

Madde 8- Turizm Bölge alan ve merkezleri dışında kalan Milli Parklar ve Tabiat Parklarında kamu yararı olamak şartıyla ve plan dahilinde turistik amaçlı bina ve tesisler yapmak üzere gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri lehine tesis edilecek intifa hakkı süresi kırdokuz yılı geçemez. Bu süre sonunda bütün tesisler eksiksiz oalrak Hazineye devredilir. Ancak, işletmesinin başarılı olduğu Kültür ve Turizm Bakanlığın’ca belgelenen hak sahiplarinin intifa hakkı, Tarım ve Orman Bakanlığı’nca tesisin rayiç değeri üzerinden belirlenecek bedelle doksandokuz seneye kadar uzatılabilir. Bu durumda Hazineye devir işlemi bu uzatma sonunda yapılır. Milli Park ve Tabiat Parklarının planları kesinleşmeden bu Kanunda sözü edilen izin verilemez.

Hakların Devri

Madde 9- Tarım ve Orman Bakanlığı’nca kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilikleri lehine tesis olunan intifa hakları ve bu haklara dayanılarak yapılan ve yapılmakta olan tesislerin üçüncü şahıslara devri, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın muvakkatına bağlıdır.

İzin verilmeyecek yerler

Madde 10- Tabiat Anıtları ve Tabiatı Koruma Alanları alanlarında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla kullanma izni verilemez.

Petrol ve madenlerin aranması ve işletilmesi için izin verilmesi

Madde 11- Bu kanun kapsamına giren yerlerde maden ve petrol kanunları gereğince araştırma ve işletme ruhsatnamesi veya imtiyazı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla Bakanlar Kurulu kararı ile verilebilir.

Araştırma ve işletme faaliyetlerinde bu yerlerin korunması amacıyla riayet edilecek hususlar Tarım ve Orman Bakanlığı’nca belirlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Görevler

Yapı ve Tesisler

Madde 12- Bu kanunun 7. Ve 8. Madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları ve Tabiatı Koruma Alanlarındaki planların gerektirdiği her türlü hizmet ve faaliyetler ile koruma, yönetim, işletme, tanıtım, sportif, eğlenme ve dinlenme hizmetleri için gerekli her türlü altyapı, üstyapı ve diğer tesisler Tarım ve Orman Bakanlığı’nca yapılır ve yaptırılır, yönetilir veya işletilir.

Kaynakların geliştirilmesi

Madde 13- Bu kanun kapsamına giren yerlerdeki ormanlarda, makilik ve fundalıklarda ve diğer arazi kullanma şekillerinde, koruma ve çok taraflı kullanımı esas tutan orman amenajman planlarına dayanılarak tabiat varlıklarının korunmasını, geliştirilmesini ve devamlılığını sağlayacak teknik faaliyetler yapılır.

Tabii çevre ve ekosistemlerin korunması ve iyileştirilmesi yönünden teknik ve bilimsel gereklere göre, Tarım ve Orman Bakanlığı’nca düzenlenecek rapora dayanılarak hazırlanacak özel amenajman planları uyarınca belirli yerlerde ve belirli sürelerde üretim, avlanma ve otlatma faaliyetlerine izin verilebilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Koruma

Yasaklanan faaliyetler

Madde 14 - Bu kanun kapsamına giren yerlerde;

a) Tabii ve ekolojik denge ve tabii ekosistem değeri bozulamaz.

b) Yaban hayatı tahrip edilemez,

c) Bu sahaların özelliklerinin kaybolmasına veya değiştirilmesine sebep olan veya olabilecek her türlü müdahaleler ile toprak, su ve hava kirlenmesi ve benzeri çevre sorunları yaratacak iş ve işlemler yapılamaz.

d) Tabii dengeyi bozacak her türlü orman ürünleri üretimi, avlanma ve otlatma yapılamaz.

e) Onaylanmış planlarda belirtilen yapı ve tesisler ve Genel Kurmay Başkanlığı’nca ihtiyaç duyulacak savunma sistemi için gerekli tesisler dışında kamu yararı açısından vazgeçilmez ve kesin bir zorunluluk bulunmadıkça her ne suretle olursa olsun hiçbir yapı ve tesis kurulamaz ve işletilemez veya bu alanlarda var olan yerleşim sahaları dışında iskan yapılamaz.

Tescil yasağı

Madde 15- Bu kanun kapsamına giren yerlerdeki kamu idareleri, kamu kurum ve kuruluşları ve Hazineye ait taşınmaz mallar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki mevcut açıklıkların ve varolan ağaçların, bitki örtüsünün yanması, her ne sebeple olursa olsun kesilmesi, sökülmesi, boğulması, budanması sonunda oluşacak açıklıkların ve arazinin çeşitli şekilletrde düzeltilmesi, bu yerlerde her türlü yapı ve tesis yapılması, bu yapı tesislerin tapuya tescili yasaktır.

Bu gibi yapı ve tesislere hiçbir kayıt ve şart aramadan doğrudan doğruya Tarım ve Orman Bakanlığı’nca el konulur.

Koruma görevlileri

Madde 16- Bu kanun kapsamına giren alanlarda, koruma hizmetleri ve suçların takibi 6831 sayılı Orman Kanunu’nun beşinci fasıl dördüncü bölümünde yer alan suçların takibi ile ilgili hükümlere istinaden orman muhafaza memurlarınca sağlanır.

ALTINCI BÖLÜM

Milli Parklar Fonu

Fon teşkili

Madde 17- Bu kanun kapsamına giren yerlerin tesis koruma, onarım, bakım, tanıtım ve işletme harcamaları için Tarım ve Orman Bakanlığı emrinde “Milli Parklar Fonu” kurulmuştur.