|
MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE MUHTARLIKLARI
VE
İHTİYAR HEYETLERİ SEÇİMİ
HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası
: 2972
Kabul Tarihi
: 18/1/1984
Yayımladığı R. Gazete :
Tarih : 18/1/1984 Sayı: 18285
Yayımlandığı Düstur
: Tertip: 5 Cilt: 23 Sayfa: 4
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç ve kapsam:
Madde 1 - Bu Kanun mahalli idareler
organlarının seçimlerine ilişkin esas ve usulleri düzenler. Bu amaçla:
a) İl genel meclisi üyelerinin,
b) Belediye başkanı ve belediye
meclisi üyelerinin,
c) Köy ve mahalle muhtarları ile
ihtiyar meclisi ve heyeti üyelerinin, Seçim sistemi, usul, dönem ve zamanlarına
ait esaslarla seçim çevrelerine, aday olabilme ve seçilme ilkelerine ait hükümleri
kapsar.
Seçim sistemi ve usulü:
Madde 2 - Mahalli idareler seçimleri
serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına
göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır.
İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri
için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi,
belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır.
Seçim çevresi:
Madde 3-İl genel meclisi üyeleri seçimi
için her ilçe bir seçim çevresidir.
Belediye başkanı ve belediye meclis üyeleri
seçimi için, her belde bir seçim çevresidir.
Büyük şehirlerdeki seçim çevresi:
Madde 4 - (İptal : 13/6/1988 tarih ve
E. 1987/22, K.1988/19 Sayılı An.Mh.Kararı ile; yeniden düzenleme: 7/8/1988
tarih ve 3469/1 md.)
Belediye hudutları içinde birden
fazla ilçe bulunan büyük şehirlerde, büyükşehir belediye başkanı seçimi için,
o şehir belediye hudutları içi bir seçim çevresidir.
Büyükşehir belediye hudutları içinde
kalan ilçelerin belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri seçimlerinde ise
her ilçe bir seçim çevresidir.
Seçilecek üye sayısı:
Madde 5 - Her seçim çevresinde, seçilecek
üye sayısı aşağıdaki usule göre hesaplanır.
a) İl genel meclisi üyelikleri için,
son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre
Nüfusu 25 000'e kadar olan ilçelerde
2
Nüfusu 25 001'den 50 000'e kadar olan
ilçelerde
3
Nüfusu 50 001'den 75 000'e kadar olan
ilçelerde
4
Nüfusu 75 001'den 100 000'e kadar
olan ilçelerde
5
Asıl üyelik ve aynı miktarda yedek üyelik
hesaplanır.
Nüfusu 100 000'den yukarı olan ilçelerde
fazla her 100 000 nüfus için bir asıl, bir yedek üye ilave olunur. Nüfusun
100 000'e bölünmesi hesabında artık sayı 50 000'den az olursa hesaba katılmaz,
50 000 (dahil)'den fazla olursa artık sayıya da bir asıl, bir yedek üyelik
hesap edilir.
b) Belediye meclisi üyelikleri için
son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre:
Nüfusu 10 000'e kadar olan beldelerde
9
Nüfusu 10 001'den 20 000'e kadar olan
beldelerde
11
Nüfusu 20 001'den 50 000'e kadar olan
beldelerde
15
Nüfusu 50 001'den 100 000'e kadar
olan beldelerde
25
Nüfusu 100 001'den 250 000'e kadar
olan beldelerde
31
Nüfusu 250 001'den 500 000'e kadar
olan beldelerde
37
Nüfusu 500 001'den 1 000 000'a kadar
olan beldelerde
45
Nüfusu 1 000 000'dan fazla olan
beldelerde
55
Asıl ve aynı sayıda yedek üyelik
hesaplanır.
Büyük şehir belediye meclisine katılacak
üye sayısı:
Madde 6 - a) Büyük şehir belediye
meclisleri belediye hudutları içinde kalan ilçe seçim çevreleri için tespit
edilen belediye meclisleri üye sayısının her ilçe için beşte biri alınmak
suretiyle bulunacak toplam sayı kadar üyeden teşekkül eder.
Bu hesaplamada artık sayılar nazara
alınmaz.
b) Yedek üyelikler de aynı usulle
hesaplanır.
Tespit ve ilan:
Madde 7 - Her seçim çevresi için seçilecek
asıl ve yedek üye sayısı o seçim çevresinin bağlı olduğu il seçim kurulu
tarafından tespit olunarak ilgili ilçe seçim kurullarına bildirilir. İlçe seçim
kurulları durumu alışılmış usullerle ilan eder.
Seçim dönemi-seçim başlangıç tarihi
ve seçim günü:
Madde 8 - (Değişik birinci fıkra:7/12/1988
- 3507/1 md.) Mahalli İdareler seçimleri beş yılda bir yapılır. Her seçim döneminin
beşinci yılındaki 1 Ocak günü seçimin başlangıç tarihidir, Aynı yılın Mart ayının
son Pazar günü oy verme günüdür.
(Değişik: 20/3/1997 - 4231/1 md.)
Ancak, milletvekili genel veya ara seçiminden önceki veya sonraki bir yıl içinde
yapılması gereken mahalli idareler organlarına veya bu organların üyeliklerine
ilişkin genel veya ara seçimler milletvekili genel veya ara seçimleriyle
birlikte yapılır.
(Ek: 20/3/1997 - 4231/1 md.) Yeni
kurulan belediyelerin ilk belediye başkan ve belediye meclisi üyeleri seçimleri
ile yeni kurulan illerde il genel meclisi üyeleri seçimi, yukarıdaki fıkralarda
belirtilen ilk genel mahalli idareler seçimleri ile birlikte yapılır.
(Ek: 20/3/1997 - 4231/1 md.) Mahalli
idareler seçiminin savaş hali nedeniyle bir yıla kadar ertelenmesi kanunla düzenlenir.
Seçilme yeterliği:
Madde 9 - (Değişik birinci fıkra:27/12/1993-3950/1
md.)
2839 sayılı Milletvekili Seçimi
Kanununun 11 inci maddesinde belirtilen sakıncaları taşımamak şartıyla,
yirmibeş yaşını dolduran her Türk vatandaşı belediye başkanlığına, il genel
ve belediye meclisi üyeliğine seçilebilir.
(İkinci fıkra Mülga:27/12/1993 -
3948/1 md.)
İKİNCİ BÖLÜM
Seçim Öncesi İşleri
Adaylık:
Madde 10 -
(Değişik: 31/3/1988 - 3420/8.md.)
Anayasa ve Kanunlarda yazılı şartlara uygun olarak, seçilme yeterliğine sahip
olan her vatandaş, bir siyasi parti listesinden veya bağımsız olarak, il
genel meclisi üyeliğine, belediye başkanlığına veya belediye meclisi üyeliğine
adaylığını koyabilir.
(Değişik: 31/3/1988 - 3420/8.md.)
Mahalli İdareler seçimlerinde aday tespiti 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanununun 37 nci maddesindeki hükümlere göre yapılır.
Ancak; 2820 sayılı Kanunun 37 ila 51
inci maddelerinde adı geçen "Yüksek Seçim Kurulu" yerine "ilçe
seçim kurulları", "siyasi parti genel başkanlığı" yerine
"siyasi parti ilçe başkanlıkları", keza büyük şehir belediyelerinde
de il seçim kurulları, siyasi parti il başkanlıkları bu işlemleri yaparlar.
Ayrıca:
a) (Değişik:31/3/1988 - 3420/8.md.)
Yapılan aday tespitinde belediye başkanlığı için bir aday, belediye meclisi üyeliklerine
o seçim çevresi için tespit edilen üye adedi kadar asıl ve yedek olarak ayrı
ayrı; il genel meclisi üyeliklerine o seçim çevresi için tespit olunan asıl
ve yedek üyelikler sayısı kadar ayrı ayrı, aday belirlenir.
İl genel meclisi üyeliklerine o seçim
çevresi için tespit olunan asıl ve yedek üyelikler sayısı kadar ayrı ayrı;
Aday belirlenir.
b) Önseçim çevresi belediye meclisi üyeliği
ve belediye başkanlığı için belde; il genel meclisi üyeliği için ilçe; büyük şehir
belediye başkanlıkları için o şehir belediye hudutları içidir.
c) (Mülga: 31/3/1988 - 3420/8
md;Ek:7/8/1988 - 3469/2 md;Değişik:7/12/1988- 3507/2 md.) Siyasi partiler,
belediye meclis üye sayısı 9 ve 11 olan beldelerde bir, 15 olan beldelerde
iki, 25 ve 31 olan beldelerde üç, 37 olan beldelerde dört, 45 olan beldelerde
beş, 55 olan beldelerde altı adet kontenjan adayı gösterirler. Kontenjan adayı
adayların sıralamasına dahil edilmeyerek aday listelerinde kontenjan adayı
olarak ayrıca yazılır. Siyasi partiler kontenjan adaylarını merkez yoklaması
ile tespit ederler. Ancak, merkez karar ve yönetim organları bu yetkisini il
veya ilçe yönetim kurumlarına devredebilirler. Siyasi Partiler kontenjan
adaylarını bu Kanunun 12 nci maddesindeki aday listesinde yer vermek
suretiyle ilçe seçim kurullarına bildirirler. Kontenjan adayları bu Kanunun
18 inci maddesinin (f) bendinin ikinci fıkrasındaki aday listelerinde de yedek
adaylardan sonra ayrıca yazılır.
d) (Ek: 7/8/1988 - 3469/2 md.) Önseçimle
aday tespiti halinde, belediye başkanı ile belediye meclisi üye aday adayları
müşterek liste ile önseçime katılabilirler. Bu halde, partili seçmen bu müşterek
listeyi aynen veya bu müşterek listedeki mevcut aday adaylarından
istediklerini çizmek ve bunların yerine diğer aday adaylarından isimler
yazmak veya 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 46 ncı maddesinde
belirtilen aday adayları listesine işaret koymak suretiyle oyunu kullanabilir.
Siyasi partiler 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 46 ncı maddesinde
belirtilen aday adayları listesi ile birlikte müşterek listeli aday adayları
listelerini de ilçe seçim kurulu başkanlıklarına verirler.
e) (Ek: 7/12/1988 - 3507/2 md.) Seçimlere
katılacak Siyasi partiler hangi seçim çevrelerinde, hangi usul ve esaslarla
aday tespiti yapacaklarını Yüksek Seçim Kuruluna bildirirler.
Bir siyasi partinin teşkilatı
bulunmaması nedeniyle önseçim yapamadığı önseçim çevresinden adaylarını ve
adayların sırasını o partinin merkez karar ve yönetim kurulu tespit eder.
Mahalli idare seçimlerinde siyasi
parti adaylarından parti genel merkez yetkili organlarınca belirlenecek
miktarda başvuru aidatı alınabilir. Bu aidatın miktarı en yüksek Devlet
memurunun brüt aylığını geçemez. Belediye başkanlığı için bağımsız aday
olanlar hakkında 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 21 inci maddesinin
2 nci fıkrası ile 41 inci maddesi hükmü kıyasen uygulanır. Seçim sonucunda
belediye başkanlığına seçilen adaya aldığı oy miktarına bakılmaksızın alınan
teminat iade olunur.
Eksik adaylıkların tamamlanması:
Madde 11 - Herhangi bir sebeple,
eksik aday göstermiş olan siyasi partilerin ilçe başkanlıklarına, ilçe seçim
kurulu tarafından bu eksiğin tamamlanması gereği tebliğ olunur.
(Değişik :2/3/1984-2986/1 md.) İlgili
parti teşkilatı, bu tebliğinden itibaren beş gün içinde aday listesini
tamamlayamazsa, o parti o seçim çevresinden, eksik liste ile ilgili seçime
katılır.
Siyasi partilerin merkez karar ve yönetim
kurulları, süreyi geçirmemek amacı ile eksik listeyi tamamlama yetkisini önceden
ilçe idare kurullarına verebilir.
Siyasi partilerin aday listelerini
vermeleri:
Madde 12 - Siyasi partilerin ilçe
idare kurulları, seçime katılacakları çevrelere ait aday listelerini ilçe seçim
kurullarına, alındı belgesi karşılığında, önseçim gününden en geç on gün
sonraki gün saat 17.00'ye kadar verirler.
İlçe seçim kurulları geçici aday
listelerini mahallinde alışılmış usullerle ilan ederler.
Büyük şehirler için siyasi partilerin
il idare kurulları, belediye başkanı adaylarını alındı belgesi karşılığında önseçim
gününden en geç on gün sonraki gün saat 17.00'ye kadar il seçim kuruluna
verirler. Bağımsız adaylar da il seçim kuruluna başvururlar.
İl seçim kurulları geçici adayları mahallinde
alışılmış usullerle ilan ederler.
Bağımsız adayların müracaatı:
Madde 13 - İl genel meclisi üyeliği,
belediye meclisi üyeliği ve belediye
başkanlığına bağımsız olarak adaylığını
koymak isteyenler, seçime katılacakları seçim çevresinin bulunduğu ilçe seçim
kurulu başkanlığına, bu Kanunun adaylık için aradığı şart ve vasıfları haiz
olduklarını belirten bir dilekçe ile başvururlar.
(Değişik: 7/12/1988-3507/3 md.) Bağımsız
adaylar Yüksek Seçim Kurulunca tespit edilen ön seçim tarihine kadar adaylık
için başvurabilirler.
İlçe seçim kurulları, bağımsız
adaylara ilişkin listeleri de, ait olduğu seçim çevresinde geçici listeler
halinde alışılmış usullerle ilan ederler.
(Ek:28/12/1993 - 3959/11 md.) Bağımsız
adaylık için başvuranlar,en yüksek derecedeki Devlet memurunun brüt aylığı
kadar parayı ilgili mal sandığına yatırarak makbuzunu başvurma belgelerine
eklerler.
(Ek:28/12/1993-3959/11 md.) Bu miktar
hazineye irad kaydedilir.
Adaylara karşı itiraz:
Madde 14 - Adaylıkların geçici olarak
ilanından itibaren iki gün içinde ilçe seçim kuruluna itiraz edilebilir. İtirazlar,
ilçe seçim kurulunca en geç iki gün içinde karara bağlanır. İlgililer
kararlara karşı iki gün içinde, il seçim kuruluna itiraz edebilirler. İl seçim
kurulu bu itirazları en çok iki gün içinde kesin olarak karara bağlar.
(Değişik: 2/3/1984-2986/2 md.)
Siyasi partilerin aday listelerinde, yapılan itirazlar üzerine eksiklik
husule geldiği takdirde, İlçe Seçim Kurulunun tebliğinden itibaren beş gün içinde
bu eksikliklerini tamamlayamazlarsa, o partiler o seçim çevresinde, eksik
liste ile ilgili seçime katılırlar.
Adayların incelenmesi:
Madde 15 - İlçe seçim kurulları,
kendi seçim çevrelerinin adayları hakkında, yapacakları inceleme sonucunda bu
Kanunda yazılı adaylık şartlarında noksanlık veya aykırılık bulunduğunu görürlerse,
durumu geçici ilan tarihinden itibaren iki gün içinde ilgili adaya ve siyasi
partilerin ilçe başkanlıklarına bildirirler.
İlgili aday veya mensubu olduğu
siyasi parti, bu bildirim üzerine en geç iki gün içinde il seçim kuruluna
itiraz edebilir. İl seçim kurulu bu itirazı en geç iki gün içinde kesin
karara bağlar.
İtirazı reddedilen bağımsız aday seçime
katılma hakkını kaybeder. Siyasi parti adayları hakkında 14 üncü maddenin
ikinci fıkrası hükmü uygulanır.
Adayların ilanı:
Madde 16 - Adaylık kesinleştikten
sonra, ilçe seçim kurulları, bütün adayları oy verme gününden önceki, 20 nci
gün ilan eder. Adayların ilanından sonra, adaylıktan istifa, seçim sonuna
kadar nazarı itibare alınmaz. Ancak, bu gibiler seçilmiş bulunurlarsa,
istifaları hüküm ifade eder ve yerlerine kendilerinden sonra gelenler seçilmiş
sayılırlar. Ölüm halinde de aynı şekilde hareket edilir.
İl genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri
ile belediye başkanlarının adaylığı:
Madde 17 - (Değişik:28/12/1993-3959/12
md.)
Milletvekilleri,belediye başkanları,il
genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile muhtarlar mahalli idareler seçimlerinde
adaylıklarını koyabilmek veya aday gösterilebilmek için görevlerinden istifa
etmek zorunda değildirler.
Milletvekilliği,belediye başkanlığı,il
genel meclisi ve belediye meclisi üyeliği ile muhtarlık bir şahıs uhdesinde
birleşemez.Bu görevlerin birisinde bulunanlardan bir diğerine seçilenler,seçim
sonuçlarının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde
tercih haklarını kullanırlar.Bu süre içinde tercih haklarını kullanmayanlar
seçildikleri yeni görevi reddetmiş sayılırlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Seçim Günü İşleri
Kullanılacak oy pusulasının şekli:
Madde 18 - İl genel meclisi üyeleri,
belediye meclisi üyeleri, belediye başkanlığı seçimlerinde birleşik oy
pusulası kullanılır.
Birleşik oy pusulaları aşağıdaki
esaslar dahilinde hazırlanır.
a) (Değişik:28/12/1993-3959/13 md.)
Oy pusulaları,298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında
Kanunun 14 üncü maddesinin (1) numaralı bendindeki esaslara uygun olarak
"Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu" filigranı bulunan, özel
surette imal edilmiş kağıtlara Yüksek Seçim Kurulu veya Yüksek Seçim
Kurulunun izin ve denetimi ile İl Seçim Kurulları tarafından bastırılır.
Birleşik oy pusulalarındaki siyasi parti sütunları arasında yarım (0,5)
cm.kadar veya iki çizgi ile belirlenmiş bir aralık bırakılır.
b) (Değişik: 31/7/1998-4381/6 md.)
Belediye Başkanlığı seçiminde kullanılacak birleşik oy pusulalarının en üstünde
"Siyasi Partiler" ve bağımsız adaylar varsa "Siyasi Partiler
ve Bağımsız Adaylar" ibaresi yazılır. Bu ibarenin altına seçime katılan
siyasi partilerin temsilcileri huzurunda Yüksek Seçim Kurulu tarafından kur'a
esasına göre en başta ve ortada partinin özel işareti, özel işaretin altında
tam yazı halinde adı, belirli bir aralık veya çizgiden sonra, çapı 2 cm olan
bir boş daire basılır ve bütün bunların altı çizilir. Bu çizginin altına o
partinin aday ad ve soyadları konulur.
Belediye Başkanlığı,belediye meclisi üyeliği
ve il genel meclisi üyeliği seçiminde bağımsız adaylar varsa,bunların ad ve
soyadları,siyasi parti sütunlarından sonra ayrılan "Bağımsız
Adaylar" sütununa alt alta konulacak birer daire içine yazılır. Bu sütunun
şekli ve boyutları ile dairenin çapı ve birden fazla aday varsa bunların bağımsız
adaylar sütununa yerleştiriliş biçimi Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.Bu
adayların ad ve soyadları ilçe seçim kurulunda çekilecek kur'a ile sıralanır
ve her birinin altına bir çizgi çekilir.
İl genel meclisi üyelerine ait oy
pusulalarında adaylar aldıkları sıra numarasına göre, asıl üye adayları yukarıda
ve bir çizgi ile ayrılmış olarak, yedek üye adayları aşağıda olmak üzere yazılır.
c) Siyasi parti sütunları arasında
"EVET" mühürünün yarıçapı kadar ve iki çizgi ile belirlenmiş bir
aralık bırakılır.
d) (Mülga: 7/8/1988-3469/3 md.)
e) (Mülga: 7/8/1988-3469/3 md.)
f) (Değişik : 31/7/1998-4381/6 md.) İl
genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri seçimlerinde kullanılan birleşik oy
pusulasına siyasi parti adaylarının ad ve soyadları yazılmaz. Birleşik oy
pusulası, isim listesi hariç, yukarıdaki bentlerde yazılı şartlara uygun
olarak hazırlanır.
Her siyasi partinin aday listesi aldıkları
sıraya göre ve asıl üye adayları yukarıda, yedekleri, bir çizgi ile ayrılmış
olarak altta olmak üzere bastırılır. Rahatça okunacak büyüklükte bastırılan
bu listeler her sandık başında münasip bir yere partilerin kura sırasına
uygun olarak asılır.
h) (Değişik:28/12/1993 - 3959/13 md.)
Her sandıkta kullanılacak birleşik oy pusulaları o sandığın seçmen sayısının
% 15'i kadar fazla adette paketler haline getirilerek Yüksek Seçim Kurulu
veya oy pusulalarını bastıran seçim kurulu tarafından numaralanıp,mühürlendikten
sonra yeteri kadar zarf ve belediye meclisi üye adayları isim listesi ile
birlikte seçim çevrelerine gönderilir.
i) Birleşik oy pusulalarının içine
konulacağı zarflar 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri
Hakkında Kanun hükümlerine göre hazırlanıp dağıtılır.
Oyların kullanma şekli:
Madde 19 -(Değişik birinci fıkra :
7/8/1988 - 3469/4 md.) Seçmen; Yüksek Seçim Kurulu veya Yüksek Seçim
Kurulunun izin ve denetimiyle il seçim kurulları tarafından yaptırılıp sandık
kurullarına kadar ulaştırılan ve birleşik oy pusulası ile birlikte kendisine
verilen "EVET" veya "TERCİH" yazılı mühürü alarak oyunu
kullanmak üzere kapalı oy verme yerine girer.
(Değişik:28/12/1993 - 3959/14 md.) Seçmen
sandık kurulunca verilecek mühürü birleşik oy pusulasında tercih ettiği
partiye veya varsa bağımsız adaya ait özel daire içine basmak süretiyle oyunu
kullanır.
(Değişik:28/12/1993 - 3959/14 md.)
Oyunu kullanan seçmen birleşik oy pusulasını katlayarak zarfa koyar ve zarfı
yapıştırır. Mühürü sandık kurulu başkanına geri verir ve oyunu sandığa atar.
(Değişik: 20/6/1987 - 3394/5 md.) Aynı
sandık çevresinde belediye başkanlığı (3030 sayılı Kanuna tabi olanlar
dahil), belediye meclis üyeliği ve il genel meclis üyeliği seçimlerinin
birlikte yapılması halinde, bu maddedeki işlem her üç seçim için de tekrarlanır.
(Ek: 7/12/1988 - 3507/4 md.) Ancak,
aynı sandık bölgesinde 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanuna tabi
olanlar da dahil belediye başkanlığı ve belediye meclis üyeliği seçimine ait
oy pusulaları aynı zarf içine konur.
Geçerli sayılmayan oylar:
Madde 20-İl genel meclisi ve belediye
meclisi üyelikleri ile belediye başkanlığı seçimlerinde kullanılan birleşik
oy pusulalarından hangilerinin geçerli sayılamıyacağı 298 sayılı Seçimlerin
Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 2839 sayılı
Milletvekili Seçimi Kanunu hükümlerince belirlenir.
Tutanağa geçirme:
Madde 21 - İlçe seçim kurulu sandık
kurullarından gelen tutanakları belediye başkan ve meclis üyeleri seçimi için
beldeler; il genel meclisi seçimi için ilçeler; büyük şehir belediye başkanı,
büyük şehir belediye hudutları içindeki ilçeler belediye başkanı ve belediye
meclisi seçimi için de ilçeler itibariyle birleştirerek o seçim çevresindeki:
a) Seçmen sayısını,
b) Oyunu kullanan seçmen sayısını,
c) İtiraz edilmiş veya ihtilaflı görülmüş
olup da geçerli sayılarak hesaba katılan oy pusulası sayısını,
d) Geçerli sayılmayan ve hesaba katılmayan
oy pusulaları sayısını,
e) Geçerli sayılan ve hesaba katılan
oy pusulaları genel toplamını,
f) Seçime katılmış olan siyasi
partilerden ve bağımsız adaylardan her birinin aldığı geçerli oy miktarını gösteren
geçerli oy pusulaları sayısını,
Tutanağa geçirir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Seçimlerden Sonra Yapılacak İşler
Belediye başkanlıklarına seçilenlerin
tespiti:
Madde 22 - Sandık kurullarınca gönderilen
belediye başkanı seçimlerine ilişkin tutanaklar ilçe seçim kurulu tarafından
birleştirilerek en çok oy alan aday, başkanlığa seçilmiş olur.
Büyük şehir belediye başkanı seçimlerine
ilişkin ilçe birleştirme tutanakları ilçelerden il seçim kuruluna gönderilir.
İl seçim kurulu tarafından bu tutanaklar birleştirilerek en çok oy alan aday,
büyük şehir belediye başkanlığına seçilmiş olur.
İl genel meclisi ve belediye meclisi üyeliklerine
seçilenlerin tespiti:
Madde 23 - a) Siyasi partilerin ve bağımsız
adayların elde ettikleri il genel meclisi ve belediye meclisi asıl üye sayısı
aşağıdaki şekilde hesaplanır:
Bir seçim çevresinde kullanılan geçerli
oy toplamının onda birine tekabül eden sayı, bütün partilerin ve bağımsız
adayların aldıkları oy sayısından ayrı ayrı çıkarılır. Bu çıkarmadan sonra
geriye oyu kalmayan siyasi partiler ve bağımsız adaylar üye tahsisinde hesaba
katılmaz.
Yapılan çıkarmadan sonra geriye oyu
kalan siyasi partilerin ve bağımsız adayların isimleri alt alta, kalan oyları
da hizalarına yazılır. Bu sayılar önce bire, sonra ikiye, sonra üçe ... şeklinde
devam edilmek suretiyle o seçim çevresinin çıkaracağı asıl üye sayısına ulaşıncaya
kadar bölünür. Elde edilen paylar, siyasi parti ayırımı yapılmaksızın,
en büyükten en küçüğe doğru sıralanır Belediye ve il genel meclisi üye tamsayısı
kadar üyelikler, bu payların sahibi olan siyasi partilere ve bağımsız
adaylara, sayıların büyüklük sırasına göre tahsis olunur.
Son kalan asıl üyelikler için
birbirine eşit rakamlar bulunduğu takdirde bunlar, aralarında ad çekmek
suretiyle, tahsis yapılır.
(Ek: 7/12/1988-3507/5 md.) l0 uncu
madde uyarınca kontenjan adayı gösterilen belediye meclis üyesi seçim çevrelerinde
bu maddeye göre yapılan bölme işlemi kontenjan sayısı çıkarılmak suretiyle
yapılır. Kontenjan adayı gösterilen bu seçim çevrelerinde geçerli oyların en çoğunu
almış olan siyasi partinin kontenjan adayları belediye meclis üyeliğini
kazanmış olurlar.
(Ek: 7/12/1988 -3507/5 md.) Büyük
şehirlerde, kontenjan adaylığından belediye meclisi üyeliğine seçilenlerden
birinci sıradakiler bu Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen oranla sınırlı
kalmak kaydı ile Büyüşehir Belediye Meclisine katılırlar.
b) Siyasi parti adaylarından seçilenler
aşağıdaki şekilde tespit edilir:
İlçe seçim kuruluna verilen aday
listesindeki sıra, seçimlerde siyasi partilerin kazandıkları il genel veya
belediye meclisi asıl üyeliklerinin tespitine esas olur.
Büyük şehir belediye başkanlığını
kazananlara il seçim kurulları, diğer kazananlara ilçe seçim kurulları tarafından
tutanakları verilir.
İl seçim kurulu başkanı büyük şehir
belediye başkanlığına seçileni, ilçe seçim kurulu başkanı da belediye başkanlığı,
belediye meclis üyelikleri ve il genel meclis üyeliklerine seçilenleri gösteren
tutanağın bir suretini o seçim çevresinde derhal alışılmış usullerle ilan
ettirir, bir suretini de bir hafta süre ile seçim kurulu kapısına astırır.
c) Yedek üyelikler için de (a) ve (b)
bentleri hükümleri uygulanır. Siyasi partilerin kazandıkları yedek üyeler, asıl
üyeliğe seçilenlerden sonra gelen isimden itibaren sıra ile tespit olunur.
Büyük şehir meclisine katılacak üyeler:
Madde 24 - a) Bu Kanunun 6 ncı
maddesinde tespit olunan büyük şehir meclisi üyeleri, her ilçe için seçilmiş
olan asıl üyelerin seçiliş sıralarına göre baştan başlayarak yeter sayıya
kadar inilmek suretiyle bulunur.
b) Yedek üyelikler de aynı usulle
hesaplanır.
Seçimin veya tutanağın iptali:
Madde 25 - Seçim tutanaklarına yapılan
itirazlar, oyların dökümüne, sayımına veya bu oyların siyasi partiler ile bağımsız
adaylara bölünmesine ilişkin olduğu ve yeniden yapılan döküm, sayım ve hesap
sonucunda tutanakların iptaline karar verildiği takdirde, bu yeni işlem
sonucuna göre, seçilmiş oldukları anlaşılanların il seçim kurulu tarafından
tutanakları verilir.
Bir seçim çevresinde yapılan seçimin,
seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verildiği takdirde, o seçim çevresinde
yeniden seçim yapılır. İl seçim kurulu, seçimin iptaline dair kararı ilan
ettiği gibi kararın kesinleşmesini müteakip o çevrede seçimin yapılacağını da
derhal ilan eder.
Bu ilandan sonra gelen 60 ıncı günü
takip eden ilk pazar, oy verme günüdür.
Yukarıdaki fıkralar dışında, meclis üyelerinden
bir veya birkaçının tutanaklarının iptaline karar verildiği takdirde, tutanağı
iptal olunan meclis üyesi yerine, mensup oldukları siyasi parti listesindeki
sıraya göre, belli olan sırada olanlara tutanakları verilir.
İl seçim kurullarının kararlarına karşı
26 Nisan 1961 tarihli ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri
Hakkında Kanunun 130 uncu maddesinde tespit edilmiş olan süreleri içinde, Yüksek
Seçim Kuruluna itiraz edilebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Seçim Sonuçlarının İlanı:
Seçim sonuçlarının Yüksek Seçim
Kurulunca ilanı:
Madde 26 - Yüksek Seçim Kurulu, ilçe
seçim kurulları tarafından yollanan belgelere dayanarak, seçimin genel
sonucunu ilan eder.
Seçim sonuçlarının Devlet istatistik
Enstitüsü tarafından yayımlanması:
Madde 27 - Devlet İstatistik Enstitüsü,
ilçe seçim kurulları tarafından kendilerine verilecek belgelere dayanarak seçim
çevreleri itibariyle sandık tutanaklarından mevcut bilgiyi, en geç seçimi
takip eden yıl içinde yayımlar.
Belediye ve il genel meclisi yedek üyelerinin
asıl üyeliğe getirilmesi:
Madde 28 - İl genel meclisi üyeliklerinde,
herhangi bir sebeple boşalma olduğu takdirde vali, belediye meclisi üyeliklerinde
boşalma olduğu takdirde ise, belediye başkanı beş gün içerisinde meclise katılacak
yedek üyelerin adını yetkili seçim kurulundan sorar ve üç gün içerisinde adı
bildirilen üyeyi davet eder. Bu suretle davet edilen üye, kalan süreyi
tamamlar.
Boşalan üyelik hangi ilçe veya siyasi
partiye ait ise, davet edilecek yedek üye de, aynı ilçe ve siyasi partiden
olur.
Bir partiden boşalan asıl üyelik için,
o partiden davet edilecek yedek üye kalmamış ise veya boşalan asıl üyelik bir
bağımsıza ait ise, parti ayırımı yapılmaksızın oy bölüşümünde sırası önde
gelen yedek üye asıl üyeliğe davet edilir.
Bir siyasi parti listesinden, meclis
asıl üyeliğine seçildikten sonra, başka bir siyasi partiye geçen veya bağımsız
kalanlardan asıl üyelik açıldığı takdirde, bu üyelerin meclis üyeliğine seçildikleri
sırada mensup oldukları partinin yedek üyesi, asıl üyeliğe çağırılır.
Seçimlerin yenilenmesi:
Madde 29 - (İptal : Ana. Mah.nin
13/6/1988 tarihli ve E. 1988/14,K. 1988/18 sayılı Kararıyla; Yeniden düzenleme:7/12/1988
- 3507/6 md.)
Seçim dönemi sonundan önce;
a) Bir seçim çevresinde yapılan seçimin
seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verilmesi,
b) Belediye meclisi veya il genel
meclisinin yetkili organlarca feshi,
c) Belediye meclisi veya il genel
meclisi üyeliklerinin herhangi bir sebeple boşalması ve meclis üye sayısının
yedeklerinin de getirilmesinden sonra üye tamsayısının yarısından aşağıya düşmesi,
d) (Mülga: 20/3/1997 - 4231/2 md.)
Hallerinde mülki amirlerin vaki boşalmaları
otuz gün içinde İlçe Seçim Kuruluna bildirmeleri üzerine, İlçe Seçim Kurulu sözkonusu
organ için yeniden seçim yapılmasına karar vererek durumu alışılmış usullerle
ilan eder.
(Değişik:20/3/1997 - 4231/2 md.)
a,b,c bentlerinde yazılı hallerde bu ilandan sonra gelen altmışıncı günü
takip eden ilk Pazar günü oy verme günüdür. Ancak, mahalli idareler genel seçimine
bir yıldan az bir süre kalmış ise mahalli idareler ara seçimi yapılmaz.
ALTINCI BÖLÜM
Köy ve Mahalle Muhtarları, Köy İhtiyar
Meclisi ve Mahalle ihtiyar Heyeti Üyeliği Seçimleri
Seçilecek üye sayısı:
Madde 30 - a) Köy ihtiyar meclisine,
son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre;
Nüfusu 1 000'e kadar olan köylerde
8
Nüfusu 1 001'den 2000'e kadar olan köylerde
10
Nüfusu 2 000'den fazla olan köylerde
12
Üye seçilir. Seçilecek üye sayısı ilçe
seçim kurulu başkanınca belirlenir.
Oyların tasnifi sonucunda en çok oy
alanlardan başlanarak nüfusu 1 000'e kadar olan köylerde ilk dört üye, nüfusu
1 001 'den 2 000'e kadar olan köylerde ilk beş üye ve nüfusu 2 000'den fazla
olan köylerde ilk altı üye asıl, geri kalanlar ise yedek üye olur.
b) Mahalle ihtiyar heyetine sekiz üye
seçilir. Oyların tasnifi sonucunda en çok oy alan dört üye asıl, geri
kalanlar ise yedek üye olur.
Adaylık ve seçilme yeterliliği:
Madde 31 - Köy muhtarlığı ve köy
ihtiyar meclisi üyeliği, mahalle muhtarlığı ve mahalle ihtiyar heyeti üyeliği
seçimlerinde adaylık usulü yoktur.
(Değişik:2/3/1984-2986/3 md.) En az
altı aydan beri o mahalle veya köyde oturmak şartıyla 25 yaşını dolduran her
Türk vatandaşı, bu Kanunda ve bu Kanunun atıf yaptığı diğer kanunlarda öngörülen
hükümlerce seçilmeye mani hali olmamak kaydıyla, muhtar, ihtiyar meclisi ve
ihtiyar heyeti üyesi seçilebilir. Bunlar için ilkokul mezuniyeti şartı
aranmaz; okur-yazar olmak yeterlidir.
442 sayılı Köy Kanununun 41
inci maddesi gereğince görevden uzaklaştırılan köy muhtarları ile 4541 sayılı
Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair
Kanunun 18 inci maddesine göre sıfatları kaldırılan mahalle muhtar ve ihtiyar
heyeti üyeleri tekrar aynı görevlere seçilemezler.
Seçim çevresi, oy verme ve seçim
sistemi:
Madde 32 - Mahalle muhtarlığı ve
ihtiyar heyeti için, mahalle; köy muhtarlığı ve ihtiyar meclisi için köy; seçim
çevresidir.
Her seçim çevresinde usule uygun
olarak konmuş sandıklarda o çevre seçimi için oy kullanılır.
Muhtar seçimi için bir ad yazılı oy
pusulası, ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti seçimi için de bu kurulların asıl
üye sayısı kadar ad yazılı oy pusulası Yüksek Seçim Kurulunca hazırlanan özel
zarfa konularak oy sandığına atılır.
Muhtar, ihtiyar heyeti ve ihtiyar
meclisi seçimleri ekseriyet sistemine göre yapılır.
(Ek: 2/3/1984-2986/4.) Bu seçimler için
kullanılacak oy pusulaları, basılabilir, teksir edilebilir ve her türlü araçla
çoğaltılabilir.
Boşalan muhtarlık, ihtiyar meclisi ve
heyeti üyeliği için seçim yapılması:
Madde 33 - Köy veya mahalle muhtarlığının
herhangi bir sebeple boşalması halinde ihtiyar meclisi veya heyetinin birinci
üyesi durumu, yazılı olarak ilgili seçim kuruluna ve mahallin en büyük mülkiye
amirine bildirmek zorundadır.
Boşalan muhtarlıklar için her yıl
haziran ayının ilk pazar günü seçim yapılır. Seçim yapılıncaya kadar muhtarlık
görevi mahallin en büyük mülkiye amiri tarafından atanacak muhtar vekili
tarafından yürütülür.
Seçim döneminin sona ermesinden önce
ihtiyar meclisi veya heyeti üye sayısının yedeklerinin de getirilmesinden
sonra üye tamsayısının, köylerde tabii üyeler hariç, yarısına düşmesi
halinde, muhtar, durumu bir hafta içinde ilgili seçim kurulu başkanlığına ve
bilgi için de mahallin en büyük mülkiye amirine bildirmeye mecburdur.
Bu bildirim üzerine ilçe seçim kurulu
başkanlığınca durum 48 saat içinde ilan edilir. İlan tarihinden sonra gelen
60 ıncı günü takip eden ilk Pazar günü oy verilir.
İhtiyar meclisi veya heyeti seçiminin
yapılması gerektiği hallerde köy veya mahalle muhtarlığı da boşalmış ise,
haziran ayı beklenmeksizin her iki seçim beraber yapılır.
Diğer işlemler:
Madde 34 - Muhtar, ihtiyar heyeti,
ihtiyar meclisi seçimlerinde diğer işlemler bu Kanunda ve bu Kanunun atıf
yaptığı diğer kanunlarda yazılı usul ve esaslara göre yürütülür.
Ek Madde 1 -(Ek:14/6/1989 - 3573/1
md;Değişik:28/12/1993-3959/16 md.) Seçmen kütüğüne kaydı ve sandık listesinde
oy kullanma yeterliliği bulunduğu halde,mahalli idareler genel ve ara seçimlerine
meşru mazeretleri olmaksızın katılmayanlar ilçe seçim kurulu başkanı tarafından
200 000 (ikiyüzbin) lira para cezası ile cezalandırılır. Bu karar kesindir.
Ek Madde 2-(Ek:28/12/1993-3959/17
md.)
Dağınık mahalle ve sair yerleşim
yerleri bulunan köylerde veya köylerin birbirlerine yakın olduğu durumlarda
seçim sandıklarının bir tek mahalle veya bir tek köyde toplanması,seçim gününden
en az bir hafta önce ilan edilmek koşuluyla İlçe Seçim Kurulunca kararlaştırılabilir.
Ek Madde 3-(Ek:12/5/1994-3989/1 md.)
Subaylar,astsubaylar,hakimler ve savcılar
ile yüksek yargı organları mensupları hariç olmak üzere,kamu kurumları ile
kamu kurumu niteliğinde bir kuruluşta memur veya kadrolu işçi olarak çalışmakta
iken bu görevinden ayrılarak Belediye Başkanı seçilmiş olup da yeniden
aday olamayan veya seçilemeyenler,hizmet süreleri itibariyle veya yaş haddi
nedeniyle emekliliğe hak kazanamamış olmaları kaydıyla,seçimlerin kesin sonuçlarının
Yüksek Seçim Kurulunca ilanını takip eden iki ay içinde daha önceki kurumlarının
bağlı bulunduğu bakanlığa başvurmaları halinde eski görevlerine veya istifa
ettikleri tarihteki kurumun özelliği ve niteliğine uygun eşdeğer bir göreve
atanabilirler. Ancak yargı kararı ile belediye başkanlığı görevi sona erenler
ve istifa edenler hakkında bu hüküm uygulanmaz.
YEDİNCİ BÖLÜM
Geçici Hükümler
Geçici Madde 1 - Bu Kanun uyarınca
yeni il genel meclisi seçimleri yapılarak il genel meclisleri ilk toplantılarını
yapıncaya kadar 25/9/1980 gün ve
2304 sayılı 13/3/1329 tarihli İdarei
Umumiyei Vilayat Kanunu Muvakkatına Ek Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam
olunur.
Geçici Madde 2 - Bu Kanun uyarınca
yeni belediye başkan ve belediye meclisi üyeleri seçilinceye kadar, 25/9/1980
gün ve 2303 sayılı 3/4/1930 tarih ve 1580 sayılı Belediye Kanununa Ek Kanun
ile 18/8/1981 gün ve 2508 sayılı 1530 sayılı Belediye Kanununa 2303 sayılı
Kanunla Eklenen Geçici 3 üncü Maddenin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Üç Geçici
Madde Eklenmesine Dair Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Geçici Madde 3 - Bu Kanun yürürlüğe
girdikten sonra, yapılacak ilk mahalli idareler seçimlerinde, siyasi
partilerin aday tespiti için ön seçim yapılmaz. Bu seçime mahsus olmak üzere
siyasi partiler, adaylarını aşağıdaki usullere göre tespit ederler:
Büyük şehir belediye başkanı adayları
siyasi partilerin genel merkez karar ve yönetim kurullarınca tespit edilir.
İllerde
İl merkezi belediye başkanı ile
belediye meclisi üyeleri, merkez ilçe beldelerinin belediye başkanları ile
belediye meclisi üyeleri, merkez ilçeye isabet eden, il genel meclisi üyeleri
adaylarını, siyasi partilerin il ve merkez ilçe idare kurulları birlikte
toplanarak;
İlçelerde :
İlçe belediye başkanı ile belediye
meclisi üyeleri; ilçe beldelerinin belediye başkanları ile belediye meclis üyeleri;
ilçe seçim çevresine isabet eden il genel meclisi üyeleri adaylarını, siyasi
partilerin ilçe idare kurulları toplanarak; Belirleyip, genel merkez karar ve
yönetim kurulunun tensip ve tasdikine sunarlar.
Merkez karar ve yönetim kurulunun,
her listeyi aynen kabul veya değiştirerek tasdik etmesi ile adaylar tespit
olunur.
Geçici Madde 4 - Bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra yapılan ilk seçimde, seçmen kütüğünde ve sandık listesinde
kaydı ve oy kullanma yerinde bulunduğu halde mahalli idareler ile mahalle
muhtarlıkları ve ihtiyar heyetleri seçimlerine hukuki veya fiili mazereti
olmaksızın katılmayanlar, ilçe seçim kurulu başkanı tarafından 2.500 lira
para cezası ile cezalandırılırlar.
Ancak seçim gününden sonraki üç ay içinde
hukuki veya fiili mazeretini bildiren ve mazereti ilçe seçim kurulu başkanınca
geçerli görülenlerden bu para tahsil edilmez.
Geçici Madde 5 - Bu Kanunda seçim
usul ve esasları hükme bağlanan büyük şehir yönetiminin hukuki statüsü, bu
Kanunun yürürlüğünü takip eden ilk seçimin oy verme gününden önce, 17/6/1982
gün ve 2680 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Kuruluş, Görev ve
Yetkilerinin Düzenlenmesi ile ilgili Yetki Kanununda belirtilen esas ve
usullere uygun olarak çıkarılacak kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenir.
Geçici Madde 6 - Bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra yapılacak ilk mahalli idareler seçimlerinde 6 Kasım 1983
tarihinde yapılan milletvekili seçiminde kullanılan sandık seçmen listeleri güncelleştirilerek
kullanılır.
Güncelleştirme; sandık seçmen
listelerinin askıya çıkarılması, listede ismi bulunmayanlar ile seçim gününe
kadar 21 yaşını dolduracak olanların listeye yazılması suretiyle yapılır ve
bu suretle oluşan listeler başka bir ilan vesair işleme tabi tutulmadan çoğaltılarak
sandık seçmen listesi olarak kullanılır.
Askı ve itiraz süreleri Yüksek Seçim
Kurulunca belirlenir.
Geçici Madde 7 - Bu Kanunun yürürlüğe
girmesini takip eden ilk mahalli idareler seçiminde oy verme günü 25 Mart
1984 tarihidir.
Seçim döneminin başlangıç tarihi Yüksek
Seçim Kurulunca, yukarıdaki fıkrada belirtilen oy verme günü esas alınarak
tespit ve ilan edilir.
Yüksek Seçim Kurulu, bu seçimlere
mahsus olmak üzere, bu Kanun ile 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanun ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun seçimlere
ilişkin olarak tespit ettiği süreleri kısaltarak uygular.
Geçici Madde 8 - Bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra yapılacak ilk mahalli idareler seçimlerinde, seçime katılma
hakkı kazanacak partilerde 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 45 inci
maddesi ile değişen 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri
Hakkında Kanunun 14 üncü maddesinin 4 ve 11 numaralı bentlerinde sözü edilen
büyük kongresini yapmış olmaları şartı aranmaz.
Geçici Madde 9 - Geçici 7 nci maddeye
göre yapılacak seçimlerde tayin yolu ile belediye başkanlığı görevini yürütenler
aday oldukları takdirde kanuni süreleri içinde görevlerinden ayrılırlar.
Geçici Madde 10 - Subaylar,
astsubaylar, hakimler ve savcılar ile yüksek
yargı organları mensupları hariç
olmak üzere; mahalli idareler seçimlerinde aday olan memurlar seçimi
kaybetmeleri halinde, Yüksek Seçim Kurulunca seçim sonuçlarının ilanını takip
eden bir ay içinde müracaat etmeleri kaydıyla ve bu seçime mahsus olarak müktesep
hakları ile eski veya eşdeğer bir göreve dönebilirler.
Geçici Madde 11 - 2963 sayılı Kanunla
kurulan ve halen adli ve mülki teşkilatı kurulmamış bulunan ilçelerde mahalli
idareler seçimlerini yürütecek ilçe seçim kurulunu belirlemeye veya yeni ilçe
seçim kurulları oluşturmaya Yüksek Seçim Kurulu yetkilidir.
Geçici Madde 12 - ( Ek:24/2/1993 -
3866/4 md.) 1993 yılında kurulacak belediyelerin organ seçimleri 1994 yılı
Mart ayında yapılacak Mahalli İdareler Genel Seçimleri ile birlikte yapılır.
Geçici Madde 13 - ( Ek:28/12/1993 -
3959/18 md.)
27 Mart 1994 tarihinde yapılacak
mahalli idareler seçimlerinde,Hakimler ve Savcılar,Yüksek Yargı Organları mensupları,Yüksek
Öğretim kurumlarındaki öğretim elemanları,Yüksek Öğretim Kurulu üyeleri,kamu
kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet
bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ile subaylar ve
astsubaylar 30.1.1994 tarihine kadar görevlerinden ayrılma isteğinde bulunmadıkça
adaylıklarını koyamazlar ve aday gösterilemezler.
Subay ve astsubaylar hariç olmak üzere;birinci
fıkrada sayılanların aday
adaylığını veya adaylığı kaybetmeleri
ve bir ay içinde müracaatları halinde hemen;seçimi kaybetmeleri halinde,Yüksek
Seçim Kurulunca seçim sonuçlarının ilanını takip eden bir ay içinde müracaat
etmeleri kaydıyla eski görevlerine veya kazanılmış hak veya aylık
derecelerindeki başka bir göreve atanırlar.
Ek Geçici Madde 1-( Ek:7/7/1993
- 3912/1 md.)
18.1.1984 tarih ve 2972 sayılı
Kanunun 8 inci maddesi uyarınca 27 Mart 1994 tarihinde yapılacak Mahalli İdareler
Seçimlerinde oy vereceklerin kütüklere yazılması ve sandık listelerinin düzenlenmesi
amacıyla bütün Türkiye'de aynı zamanda 1993 yılının Kasım ayının ilk Pazar günü,Yüksek
Seçim Kurulu'nun gözetim ve denetiminde yazım yaptırılır.
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri
ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun
uyarınca,bilgisayar ortamında merkezi
Seçmen Kütüğü oluşturulan yerlerde yazım işlemleri diğer illerden farklı
olarak,yazım memurlarınca aynı gün konutlar dolaşılmak suretiyle bilgisayar
ortamındaki mevcut merkezi seçmen kütüğünün güncelleştirilmesi biçiminde yapılır.Bununla
ilgili esaslar Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.
Seçimde kullanılacak seçmen kütüklerinin
yazımında 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında
Kanun ile ilgili diğer Kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
Ek Geçici Madde2.-(EK:7/7/1993 -
3912/1md.) Mahalli İdareler Seçimlerinde kullanılacak seçmen kütüklerinin
yazımı ve seçimin yapılması için Adalet Bakanlığı bütçesinin ilgili bölümüne
yeterli miktar ödenek,Mali ve Gümrük Bakanlığının yedek ödenek tertibinden
aktarılır.
Yüksek Seçim Kurulu,seçmen kütüklerinin
süratle yazımının,daktilo edilmesinin ve kartlarının dağıtımının sağlanması için
geçici ve yevmiyeli personel istihdam edebilir. Bu personele Yüksek Seçim
Kurulu Başkanlığınca 300 000 ila 500 000 lira arasında takdir edilecek gündelik
ödenir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Propaganda serbestliği:
Madde 35 - Mahalle idareler seçimlerinde
propaganda 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında
Kanun dairesinde serbesttir.
Ancak 293 sayılı Kanunun 52-55 inci
maddeleri ile düzenlenen radyo ve televizyon propagandaya ilişkin hükümleri,52
inci maddenin son bendi hariç,bu seçimlerde uygulanmaz.
(Ek:28/12/1993-3959/15 md.) Ancak,298
Sayılı Kanunun 52 ila 55 inci maddeleri ile düzenlenen radyo ve televizyonda
propagandaya ilişkin hükümleri mahalli idareler ara seçimlerinde resmi ve özel
radyo ve televizyon kuruluşları bakımından uygulanmaz.
Özel hüküm bulunmayan hallerde
uygulama:
Madde 36 - Bu Kanunda özel hüküm
bulunmayan hallerde 26/4/1961 gün ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarih 2820 sayılı Siyasi
Partiler Kanunu,10/6/1883 gün ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun ve
bunların ek ve değişikliklerinin bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan hükümler:
Madde 37 - 18/7/1963 gün ve 286 sayılı
Köy Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun, 18/7/1963 gün ve 287 sayılı
Şehir ve Kasabalarda,Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair 4541
sayılı Kanunda değişiklik yapılmasını ve Bazı Kanunların Kaldırılması Hakkında
Kanunun, 19/7/1963 günlü ve 306 sayılı İdarei Umumiyei Vilayat Kanununda Değişiklikler
Yapılmasına ve İlgili Bazı Kanunların Kaldırılmasına Dair Kanunun,
19/7/1963 gün ve 307 sayılı Belediye
Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun,
Seçimlerle ilgili ve bu Kanuna aykırı
olan hükümleri ile diğer kanunların bu Kanuna aykırı olan seçimlerle ilgili hükümleri
yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük:
Madde 38 - Bu Kanun yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 39 - Bu Kanun hükümlerini
Bakanlar Kurulu yürütür.
18/1/1972 TARİH VE
2972 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER
1) 20/6/1987 Tarih ve 3394 Sayılı
Kanunun Geçici Maddesi
Geçici Madde 1 - Bu Kanunun yayımlandığı
tarihte boş bulunan belediye meclisi ve il genel meclisi üyelikleri ile
belediye başkanlıkları seçimleri, ilan edilmiş olsa bile, bu Kanun hükümlerine
göre yapılır.
2) 7/8/1988 Tarih ve 3469 sayılı
Kanunun Geçici Maddeleri
Geçici Madde 1. - Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra yapılacak ilk mahalli idareler genel seçimlerinde,
kanunlardaki bütün süreleri, oy verme gününü esas alarak icabında kısaltmak
suretiyle tespit ve ilana Yüksek Seçim Kurulu yetkilidir.
Geçici Madde 2.- Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra yapılacak ilk mahalli idareler genel seçimleri
sebebiyle kanunların gerekli kıldığı giderleri karşılamak üzere yeterli ödenek,
ilgili kuruluş bütçelerine Maliye ve Gümrük Bakanlığınca aktarılır.
Geçici Madde 3. - Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra yapılacak ilk mahalli idareler genel seçimlerinde;
siyasi partilerin seçime katılabilmeleri için, 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanununun 20 nci maddesinde öngördüğü, beldelerde teşkilatlanma ile ilgili hüküm
uygulanmaz.
Geçici Madde 4.- (Mülga:
7/12/1988-3507/7 md.)
Geçici Madde 5.- Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra yapılacak ilk il genel meclisi üyeleri, belediye
meclisi üyeleri ve belediye başkanlığı genel seçimlerinde:
a) Yüksek Seçim Kurulu filigranı
bulunan özel imal edilmiş kağıtlara basılı birleşik oy pusulalarında; sadece
seçime katılan siyasi partilerin özel işaretleri, kısaltılmış isimleri ve tam
yazı halinde adları ile her siyasi parti için ayrılan bölümün altında çapı 2
cm. olan boş bir daire bulunur.
b) Seçime katılan siyasi parti
adayları ile bağımsız adayları gösteren bir liste her sandık mahallinde seçmenlerin
görebileceği bir yere asılır.
(c, d, e, - Mülga: 7/12/1988-3507/7
md.)
Geçici Madde 6 - 7- (Mülga: 7/12/1988
- 3507/7 md.)
Geçici Madde 8.- Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra yapılacak ilk Mahalli İdareler Genel Seçiminde,
belediye başkanlığı adaylığı için; 2972 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin
birinci fıkrasındaki, en az altı ay süreyle o seçim çevresinde oturmuş olmak şartı
aranmaz.
Geçici Madde 9.- Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra yapılacak ilk mahalli idareler genel seçimlerinde,
siyasi partilerin mahalli teşkilatlarının yönetim kurulu başkan ve üyelerinin
belediye başkanlığı adaylığı dışındaki mahalli idareler seçimi adaylıklarında,
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 40 ıncı maddesinin dördüncü fıkrası hükmü
uygulanmaz.
3) 7/12/1988 Tarih ve 3507 sayılı
Kanunun Geçici Maddeleri
Geçici Madde 1.- Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, siyasi partilerin yetkili merkez
karar ve yönetim organları gerekli görülen tüzük değişikliğini yapmaya
yetkilidir.
Geçici Madde 2.- Bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra yapılacak ilk ma-
halli idareler genel seçimlerinde
2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri
Seçimi Kanununun 35 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz. Ancak,seçime
katılıp da son milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların %
7'sinden fazlasını alan siyasi partilere, bu seçimlere mahsus olmak üzere, oy
verme gününden önceki 7 nci günden itibaren oy verme gününden önceki gün saat
18.00'e kadar radyodan ve Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun tespit
edeceği yere asılacak olan ve bu Kurulun belirlediği büyüklükteki parti bayrağı
ve konuşmayı yapan kişi dışında görüntüsüz olarak televizyondan;
a) Yukarıda belirtilen siyasi
partilere, ilk gün 10'ar dakikalık birer konuşma,
b) Mecliste grubu bulunan siyasi
partilere, ilaveten 10 dakikalık birer konuşma,
c) Ana muhalefet partisine, ilaveten
10 dakikalık bir konuşma,
d) İktidar partisine, ilaveten 10'ar
dakikalık iki konuşma,
Hakkı verilir. Son konuşmayı iktidar
partisi yapar.
Geçici Madde 3 - (Ek:
13/4/1989-3531/1 md.)
Subaylar ve astsubaylar, hakimler ve
savcılar ile yüksek yargı organları mensupları hariç olmak üzere, 26 Mart 1989
tarihindeki mahalli idareler seçimi için aday adayı olup aday olamayanlar
veya aday olup seçimi kaybedenlerden, daha önce kamu kurumları ile kamu
kurumu niteliğindeki bir kuruluşta görev yapmış olanlar, bu Kanunun yayımını
takip eden 2 ay içinde müracaat etmeleri kaydıyla, bu seçime mahsus olarak,
anılan kurumların münasip göreceği ve mükteseplerine uygun görevlere
atanabilirler.
4) 26/12/1991 Tarih ve 3766 sayılı
Kanunun Geçici Maddesi
Geçici Madde - (...) 30 Mart 1992
tarihine kadar herhangi bir nedenle boşalacak olan belediye başkanlıkları için
oy verme günü 1992 Haziran ayının ilk Pazar günüdür.
2972 sayılı Mahalli İdareler ile
Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 29 uncu
maddesine göre yeniden seçim yapılmasına karar verilerek ilanları yapılan
belediye başkanlıkları için; bu Kanunun yayımı tarihine kadar yapılmış
bulunan bütün seçim işlemleri ve bu işlemlerle kazanılmış haklar saklıdır.
Yeni Başkanın görevine başlamasına
kadar geçecek süre içinde başkanlık görevini yürütmek üzere belediye meclisi,
üyeleri arasından birisini başkanvekili olarak seçer.
Belediye meclisi; bu Kanunun yayımı
tarihinden itibaren en çok 10 gün içinde başkanvekilini seçmek için vali
tarafından toplantıya çağırılır.
Subay ve astsubaylar hariç olmak üzere,
birinci fıkrada gösterilen belediye başkanlığı ara seçimlerinde aday veya
aday adayı olan Devlet Memurları ile diğer kamu görevlileri, aday veya aday
adaylığından istifa etmeleri kaydıyla bu Kanunun yayımından itibaren bir ay içinde
müracaat etmeleri halinde, kazanılmış hakları ile eski veya eşdeğer bir göreve
dönebilirler. Adayları kesinleşmiş yerlerde adaylığı kazanamamış olanlar hakkında
da aynı hükümler uygulanır.
5) 12/5/1994 Tarih ve 3989 Sayılı
Kanunun Geçici Maddesi
Geçici Madde - Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihi izleyen iki ay içerisinde başvurmaları halinde 27 Mart 1994
tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerinde aday olamayan veya seçilemeyen
belediye başkanları da bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
6) 20/3/1997 tarih
ve 4231 Sayılı Kanunun Geçici Maddesi:
Subay ve astsubaylar hariç olmak üzere,
1 inci maddenin ikinci fıkrasında ve 2 nci maddeyle ilga edilen 2972 sayılı
Kanunun 29 uncu maddesinin "d" bendinde öngörülen seçimler için
aday veya aday adayı olan devlet memurları ile diğer kamu görevlileri, aday
veya aday adaylığından istifa etmeleri veya bu sıfatların herhangi bir
nedenle düşmesi hallerinde, bu Kanunun yayımından itibaren bir ay içinde müracaat
etmeleri kaydıyla, eski görevlerine veya kazanılmış hak aylık derecelerindeki
başka bir göreve dönebilirler.
2972 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No.
Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler
giriş tarihi
---------
----------------------------------------------- -----------------
2986
-- 18/1/1984 tarihinden geçerli olarak 2/3/1984
3394
--
30/6/1987
3420
--
13/4/1988
3469
--
13/8/1988
3507
--
14/12/1988
3531
--
20/4/1989
3573
--
17/6/1989
3766
--
2/1/1992
3912
--
10/7/1993
3948
--
30/12/1993
3950
--
30/12/1993
3959
--
30/12/1993
3989
--
18/5/1994
4231
--
1/4/1997
4381
--
2/8/1998
2972 SAYILI
KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN YÜRÜRLÜKTEN
KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR
LİSTE
Yürürlükten
Kaldırılan
Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
Kanun veya Kanun Hükümleri
Tarihi Sayısı Maddesi
-------------------------------------------
----------- --------- ----------
- 2972 sayılı Mahalli İdareler ve
Mahalle Muh-
tarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Hakkında
Kanu-
nun 10 uncu Maddesinin (c) bendi
31/3/1988 3420 8
- 2972 sayılı
Kanunun (d) ve (e) bentleri
7/8/1988 3469 3
- 2972 sayılı Kanunun Geçici 4,6,7
nci maddeleri
ile geçici 5 inci maddesinin (c), (d)
ve (e)bentleri 7/12/1988 3507
7
- 2972 SAYILI Kanunun 9 uncu
Maddesinin ikinci
fıkrası
27/12/1993 3948 1
|