SAĞLIK HİZMETLERİ TEMEL KANUNU
Kanun Numarası: 3359
Resmi Gazete
Tarih: 15.5.1987 Sayı: 19461
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı; sağlık
hizmetleriyle ilgili temel esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun, Milli Savunma Bakanlığı
hariç, bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerini
ve gerçek kişileri kapsar.
Temel Esaslar
Madde 3 - Sağlık hizmetleriyle ilgili
temel esaslar şunlardır:
a) Sağlık kurum ve kuruluşları yurt sathında
eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım
Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak
planlanır, koordine edilir, mali yönden desteklenir ve geliştirilir.
b) Koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik
verilmek suretiyle kamu ve özel bütün sağlık kurum ve kuruluşlarının
kurulması ve işletilmesinde kaynak israfı ve atıl kapasiteye yol açılmaksızın
gerektiğinde hizmet satın alınarak kaliteli hizmet arzı ve verimliliği
esas alınır. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ilgili Bakanlığın
muvafakatını alarak, kamu ve özel bütün sağlık kurum ve kuruluşlarına
koruyucu sağlık hizmeti görevi verir ve bu kurum ve kuruluşların bütün
sağlık hizmetlerini denetler.
c) Bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık
personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılması
esastır. Sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesi
bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenlenir.
Bu düzenleme ilgili Bakanlığın görüşü alınarak yapılır. Gerek görüldüğünde
özel sağlık kuruluşlarının her türlü ücret tarifeleri sağlık ve
Sosyal Yardım Bakanlığınca onaylanır. Kamu kurum ve kuruluşlarına
ait sağlık kuruluşları veya sağlık işletmelerinde verilen her türlü
hizmetin fiyatları Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca tespit ve
ilan edilir.
d) Sağlık kurum ve kuruluşları,kişilerin
hekim ve sağlık kuruluşunu seçme hakkı kısıtlanmaksızın sağlık
hizmet zinciri oluşturulacak şekilde düzenlenir. Acil vakalar hariç
olmak üzere sevk sistemine uymayanlar hizmet karşılığı fazla ücret
öderler. Sosyal güvenlik kuruluşlarına bağlı olanlar bu farkı
kendileri karşılar.
e) Tesis edilecek eğitim,denetim, değerlendirme
ve oto kontrol sistemi ile sağlık kuruluşlarının tespit edilen
standart ve esaslar içinde hizmet vermesi sağlanır.
f) Herkesin sağlık durumunu takip edebilmek için
gerekli kayıt ve bildirim sistemi kurulur.
g) Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı;sağlık
ve yardımcı sağlık personelinin yurt düzeyinde dengeli dağılımını
sağlamak üzere istihdam planlaması yapar, ülke ihtiyacına uygun
nitelikli sağlık personeli yetiştirilmesi amacıyla hizmet önce ya da
kamu kuruluşlarında mesleklerini icra eden sağlık ve yardımcı sağlık
personeline hizmetiçi eğitim yaptırır. Bunu sağlamak amacıyla üniversitelerin,
kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile kamu kurum ve kuruluşlarının
imkanlarından da yararlanır. Hizmetiçi eğitim programını ne şekilde
ve hangi sürelerle yapılacağı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca
çıkartılacak yönetmelikte tespit edilir.
h) (İptal: Ana.Mah.19.4.1988 tarih ve
E.1987/16,K.1988/8 sayılı kararıyla.)
i) Sağlık hizmetlerinin yurt çapında
istenilen seviyeye ulaştırılması amacıyla; bakanlıklar seviyesinden
en uçtaki hizmet birimine kadar kamu ve özel sağlık kuruluşları ile
kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları arasında koordinasyon ve
işbirliği yapılır. Sağlık kurum ve kuruluşları coğrafik ve
fonksiyonel hizmet alanları, verecekleri hizmetler, yönetim, hizmet ilişki
ve bağlantıları gibi konularda tespit edilen esaslara uymak ve verilen
görevleri yapmakla yükümlüdürler. Çağdaş tıbbi bilgi ve
teknolojinin ülkeye getirilmesi ve teşviki sağlanır.
j) Vatandaşların hastalıklardan korunma, sağlıklı
çevre, beslenme, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması ve benzeri
konularda eğitilmeleri ve takipleri bütün kamu kuruluşlarının
sorumluluğu, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, özel ve gönüllü
kuruluşların işbirliği içerisinde gerçekleştirilir.
k) Koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici
hizmetlerde kullanılan ilaç, aşı, serum ve benzeri biyolojik
maddelerin üretiminin ve kalitesinin teşvik ve temini esas olup, her türlü
müstahzar, terkip, madde, malzeme, farmakope mamülleri, kozmetikler ve
bunların üretiminde kullanılan ham ve yardımcı maddelerin ithal, ihraç,
üretim, dağıtım ve tüketiminin, amaç dışı kullanılmak suretiyle
fizik ve psişik bağımlılık yapan veya yapma ihtimali bulunan madde,
ilaç, aşı, serum ve benzeri biyolojik maddeler ile diğer terkiplerin
kontroluna, murakabesine ve bunların yurt içinde ve yurt dışında ücret
karşılığı kalite kontrollerini yaptırmaya, özel mevzuata göre
ruhsatlandırma, izin ve fiyat verme işlerini yürütmeye Sağlık ve
Sosyal Yardım Bakanlığı yetkilidir.
Özel mevzuatına göre izin veya ruhsat alınmamış
ilaç ve terkiplerin üretimi, ithali, satışı ile ruhsat veya izin alınmış
dahi olsa ilaç ve terkiplerin bilimsel araştırma amacıyla Sağlık ve
Sosyal Yardım Bakanlığı ve ilgili kişinin rızası olmadan insan üzerinde
kullanımı yasaktır.
l) (Ek: 30/5/1997 - KHK - 572/24 md.) Özürlü
çocuk doğumlarının önlenmesi için, gebelik öncesi ve gebelik döneminde
tıbbi ve eğitsel çalışmalar yapılır. Yeni doğan bebeklerin
metabolizma hastalıkları için gerekli olan testlerden geçirilerek risk
taşıyanların belirlenmesine ilişkin tedbirler alınır.
Teşkilatlanma
Madde 4 - Sağlık ve Sosyal Yardım
Bakanlığı 3 üncü maddede sayılan hizmet ve esasları bu sistem içerisinde
gerçekleştirmek üzere ülke çapında teşkilat kurar veya
kurdurabilir.
(İkinci fıkra iptal: Ana.Mah. 19.4.1988 tarih
ve E.1987/16, K.1988/8 sayılı Kararıyla.)
Sağlık İşletmesi
Madde 5 - Bu Kanun kapsamına giren kamu
kurum ve kuruluşlarına ait sağlık kuruluşları, ilgili Bakanlığın
teklifi ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının uygun görmesi
halinde Bakanlar Kurulu kararı ile kamu tüzelkişiliğini haiz sağlık
işletmesine dönüştürülürler.
Yeterli işletme büyüklüğünde bulunmayan sağlık
kuruluşları tek bir sağlık işletmesi altında toplanabilir.
Sağlık işletmelerinde görevli olan ve
mesleklerini serbest icra etmeyen tabipler, Sağlık ve Sosyal Yardım
Bakanlığının tespit edeceği usul ve esaslar çerçevesinde ve sağlık
işletmesi yönetiminin uygun görmesi halinde mesai saatleri dışında
kuruluşta özel teşhis ve tedavi yapabilirler.
A) Sağlık işletmesinin gelirleri şunlardır:
a) Sağlık hizmetleri karşılığında elde
edilen gelirler,
b) Bağış ve yardımlar,
c) Bu şekilde kurumlaştırılan sağlık işletmelerine
gerek görüldüğünde yapılacak Devlet desteğinin yanında, kuruluşun
bağlı olduğu Bakanlığın veya kurumun her yıl bütçesine koyduğu
personel ve yatırım ödeneği,
d) Diğer gelirler.
B) Sağlık işletmesinin giderleri şunlardır:
a) Sözleşmeli personel ücreti,
b) Kurum dışından satın alınacak her türlü
sağlık ve laboratuvar hizmeti için sözleşmeli personel ve hizmet ücreti,
c) (İptal: Ana.Mah. 19.4.1988 tarih ve
E.1987/16, K.1988/8 sayılı Kararıyla.)
d) (İptal: Ana.Mah.19/4/1988 tarih ve E.1987/16,
K.1988/8 sayılı Kararıyla.)
e) Sağlık kuruluşunun tevsii, modernizasyonu,
her türlü cihaz ve malzeme tedariki, kurum cihazlarının bakım ve onarımı
ile personelin yurt içi ve yurtdışı eğitimi ve araştırma için
gerekli harcamalar,
f) Sağlık işletmesinin işletilmesi ile ilgili
diğer harcamalar.
Sağlık İşletmeleri;
a) Kurumlar Vergisinden,
b) Yapılacak bağış ve yardımlar sebebiyle
Veraset ve İntikal Vergisinden,
c) Yapacakları her türlü muameleler dolayısıyla
Damga Vergisinden,
Muaftır.
Sağlık işletmelerine yapılacak bağış ve
yardımlar her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. Bu bağış ve
yardımlar Kurumlar ve Gelir Vergisi matrahından indirilebilir.
Sağlık İşletmesi ile İlgili Diğer Personel
Madde 6 - Koruyucu sağlık hizmetlerinde
görevli sağlık ve yardımcı sağlık personeli ile diğer personelin
sağlık işletmesi kapsamına alınma ve mali imkanlarından yararlandırma
usul ve esasları Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca tespit
edilir.
Sözleşmeli Personel
Madde 7 - (Birinci fıkra iptal:Ana.Mah.
19.4.1988 tarih ve E.1987/16, K.1988/8 sayılı Kararıyla.)
Ayrıca, özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına
ihtiyaç gösteren veya ülke düzeyinde mesleki gelişmeyi sağlayacak Türk
uyruklu ve yabancı uyruklu elemanlar da kadro karşılığı aranmaksızın
sözleşmeli olarak çalıştırılabilir.
(Üçüncü fıkra iptal:Ana.Mah.19.4.1988 tarih
ve E.1987/16, K.1988/8 sayılı Kararıyla.)
Sözleşme ile çalıştırılacak personel
istekleri üzerine T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilir. Bunların
emeklilik aylıklarının hesabında 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
Tedavi Masraflarının Tahsili
Madde 8 - Sağlık işletmelerinde
koruyucu sağlık hizmetleri dışında teşhis,tedavi ve rehabilite edici
hizmetler ücretli olup, sağlık işletmesince tahakkuk ettirilen
masraflar ilgili kurumca herhangi bir kısıtlamaya tabi tutulmaksızın
öncelik ve ivedilikle ve ödeme emri beklenilmeksizin ödenir.
Bütçe uygulaması dışında olup da herhangi
bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olanlara ait masraflar, ilgili
sosyal güvenlik kuruluşuna tebliğ edilmek suretiyle tahsil edilir.Bu
suretle tebliğ edilen masrafların 15 gün içinde ödenmesi zorunlu
olup,bu süre içinde ödenmediği takdirde durum mahalli vergi dairesine
bir tezkere ile bildirilerek tahsili istenir.
Vergi dairelerince tahsil edilen masraflar,
Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit edilecek esaslar dahilinde
tahsilatın yapıldığı ayı izleyen ayın sonuna kadar sağlık kuruluşuna
ödenir.
Bu maddenin uygulanmasında zaman aşımı ile
ilgili hükümleri hariç 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun ve bu Kanuna dair mevzuathükümleri uygulanır.
Yönetmelikler
Madde 9 - a) Sağlık işletmesinin yönetimi
ile çalışma usul ve esasları Bakanlar Kurulunca,
b) Hizmet ve ilaç alma, ilgili kurum ve kuruluşlara
ait araç, gereç ve malzemelerin kiralanması, devri, gayrimenkullerin
kiralanması; (...) tıbbi araç,gereç ve malzeme yönünden standardı
ile tıbbi araç ve gereçlerin alımında teknik şartnamelerin hazırlanmasındaki
kıstasların belirlenmesi; Maliye ve Gümrük, ilgili Bakanlıklarve Sağlık
ve Sosyal Yardım Bakanlığınca müştereken,
c) Bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının
tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve
kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine,
sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık
hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları
ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet
standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer
hususlar Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, çıkarılacak yönetmelikle
tespit edilir.
Geçici Madde 1 - Sağlık işletmesi uygulamasına geçirilen
kuruluşun sağlık ve yardımcı sağlık personeli ile diğer personeli
istekte bulunmaları halinde ve kuruluşun kabulü şartıyla yeni bir
atamaya gerek kalmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler.
Ancak, memur statüsünden sözleşmeye geçen personel, isteklerihalinde
T.C. Emekli Sandığı ile irtibatlandırılırlar.
İlgili sağlık kuruluşunca sözleşme isteği
kabul edilmeyen ya da sözleşme isteminde bulunmayan personel sağlık
kuruluşunun talebi ve kurumlarının uygun görmesi halinde uygun bir
kadroya naklolunur. Bu personel yeni bir kadroya atanıncaya kadar
durumlarına uygun işlerde görevlendirilirler ve eski kadrolarına ait
aylık, ek gösterge ve her türlü hakları yeni görevlerinde kaldıkları
sürece şahıslarına bağlı olarak saklı tutulur.
Geçici Madde 2 - Döner sermayesi bulunan ve yeniden teşkilatlandırılması öngörülen sağlık kuruluşlarının döner sermayesi sağlık işletmesine aktarılır.
Geçici Madde 3 - Genel Sağlık Sigortası yürürlüğe girinceye
kadar, hiç bir sosyal güvenlik kurumuna tabi olmayanlar müracaatları
ve talepleri halinde sağlık kütüğüne kaydolunur.
Bu suretle kayıtlarını yaptıranlardan her yıl
Bakanlar Kurulunca tespit edilen miktarda prim tahsil edilir. Kayıtlarını
yaptırmayanlar ile primlerini ödemeyenlerin sağlık kuruluşlarındaki
teşhis, tedavi ve rehabilite giderleri kendilerinden veya kayıt oldukları
özel sigorta kurumlarından tahsil edilir.
Sağlık kütüğünün oluşturulması ve işletilmesi
ile ilgili usul ve esaslarSağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca
tespit edilir.
Kayıtlarını yaptırmalarına rağmen
primlerini ödeyemeyecek kadar fakrü zaruret içinde bulunanların
primleri durumlarının mahalli idarelerce tespit edilmesi şartıyla kısmen
veya tamamen sosyal yardım maksadıyla kurulmuş fon ve kuruluşlartarafından
ödenir.
Sosyal yardım maksadıyla kurulmuş fon ve
kuruluşlardan sağlanacak mali destek ve yardımlarla ilgili usul ve
esaslar Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının teklifi üzerine Başbakanlıkça
düzenlenir.
Geçici Madde 4 - Genel Sağlık Sigortasına geçişi sağlamak ve
hiç bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayan vatandaşların sağlık
giderleri ile ödeyecekleriprim arasındaki farkı karşılamak amacıyla
Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına bağlı T.C. Merkez Bankası
nezdinde "Sağlık Hizmetlerini Destekleme ve GeliştirmeFonu"
kurulmuştur.
A) Fonun Gelirleri:
a) Sağlık İşletmesi uygulamasına geçirilen
sağlık kuruluşlarına sağlık kuruluşunun bağlı olduğu kurum tarafından
tahsis edilen araç-gereç ile gayrimenkullerin kiralama ve kullanma
bedellerinden,
b) Bağış ve yardımlardan;
c) Bakanlar Kurulunun bölgelere göre ve Sağlık
İşletmesi uygulamasına tabi olan sağlık kuruluşlarının yıllık müsbet
bakiyelerinin % 20'sinden çok olmamaküzere tespit edeceği paydan,
d) Sosyal güvenlik kuruluşlarından herhangi
birine tabi olmayanların ödeyecekleri veya adlarına sosyal yardım
maksadıyla kurulmuş fon ve kuruluşlar tarafından ödenecek sigorta
primlerinden,
e) Bütçeye konulacak ödeneklerden,
f) Sağlık İşletmelerinde ve kuruluşlarında
hiç kullanılamayacak durumda olan ve iade edilen araç ve gereçlerin
satış bedellerinden,
Teşekkül eder.
B) Fonun Giderleri:
a) Fon yönetimi ile ilgili olarak çalıştırılacak
sözleşmeli hizmet veya personel harcamalarından,
b) Hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi
olmayanlardan sağlık kütüğüne kayıt olanlar için yapılan teşhis,
tedavi ve rehabilite masraflarından,
c) Acilen satın alınacak veya kiralanacak her türlü
mal va hizmet alımları bedellerinden,
d) Prim tahsil hizmetleri için yapılacak
harcamalardan,
e) Hizmetlerin yürütülmesi amacıyla
mekanizasyon, otomasyon, eğitim, bilimsel araştırma, inceleme ve tanıtım
harcamalarından,
f) Sağlık hizmeti ile ilgili diğer
giderlerden,
Teşekkül eder.
Fonun tabii başkanı Sağlık ve Sosyal Yardım
Bakanıdır. Bu fondan yapılan her türlü harcamalar, 1050 sayılı
Muhasebei Umumiye Kanunu 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 832 sayılı
Sayıştay Kanunu hükümlerine tabidir.
Fonun işleyişine dair usul ve esaslar Sağlık
ve Sosyal Yardım Bakanlığıncadüzenlenecek bir yönetmelikle tespit
edilir.
Geçici Madde 5 - Bu Kanunla ilgili yönetmelikler düzenlenip yürürlüğe konuluncaya kadar, bu Kanuna aykırı olmayan mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 10 - Diğer kanunların bu Kanuna
aykırı hükümleri yürürlükten kalkar.
Yürürlük
Madde 11 - Bu Kanun yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 12 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.