KAMULAŞTIRMA KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN
MADDE 1. – 4.11.1983
tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesine aşağıdaki
fıkra eklenmiştir.
İdarelerce
yeterli ödenek temin edilmeden kamulaştırma işlemlerine başlanılamaz.
MADDE 2. – 2942 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
İdare
tarafından, şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 10 uncu maddeye göre
kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna
dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmediği takdirde, bu şerh
tapu idaresince resen sicilden silinir.
MADDE 3. – 2942 sayılı
Kanunun 8 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 8. – İdarelerin, bu Kanuna göre, tapuda kayıtlı olan taşınmaz mallar hakkında yapacağı kamulaştırmalarda satın alma usulünü öncelikle uygulamaları esastır.
Kamulaştırma
kararının alınmasından
sonra kamulaştırmayı yapacak idare,
bu Kanunun 11 inci
maddesindeki esaslara göre ve konuyla ilgili uzman kişi, kurum veya kuruluşlardan
da rapor alarak, gerektiğinde Sanayi ve Ticaret Odalarından ve mahallî emlak
alım satım bürolarından alacağı bilgilerden de faydalanarak taşınmaz malın
tahmini bedelini tespit etmek üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden
teşekkül eden bir veya birden fazla kıymet takdir komisyonunu görevlendirir.
Ayrıca
idare, tahmin edilen bedel üzerinden pazarlıkla satın alma ve trampa işlemlerini
yürütmek ve sonuçlandırmak üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden
teşekkül eden bir veya birden fazla uzlaşma komisyonunu görevlendirir.
İdare,
kıymet takdir komisyonunca tespit edilen tahmini bedeli belirtmeksizin, kamulaştırılması
kararlaştırılan taşınmaz mal, kaynak veya bunların üzerindeki irtifak
haklarının bedelinin peşin veya bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına
göre yapılıyor ise, bu fıkradaki usullere göre taksitle ödenmesi suretiyle
ve pazarlıkla satın almak veya idareye ait bir başka taşınmaz malla trampa
yoluyla devralmak istediğini resmî taahhütlü bir yazıyla malike bildirir.
Malik
veya yetkili temsilcisi tarafından, bu yazının tebliğ tarihinden itibaren
onbeş gün içinde, kamulaştırmaya konu taşınmaz malı pazarlıkla ve anlaşarak
satmak veya trampa isteği ile birlikte idareye başvurulması halinde;
komisyonca tayin edilen tarihte pazarlık görüşmeleri yapılır, tespit
edilen tahmini değeri geçmemek üzere bedelde veya trampada anlaşmaya varılması
halinde, yapılan bu anlaşmaya ilişkin bir tutanak düzenlenir ve anlaşma
konusu taşınmaz malın tüm hukukî ve fiilî vasıfları ile kamulaştırma
bedelini içeren tutanak malik veya yetkili temsilcisi ve komisyon üyeleri
tarafından imzalanır.
İdarece,
anlaşma tutanağının tanzim tarihinden itibaren en geç kırkbeş gün içinde,
tutanakta belirtilen bedel ödenmeye hazır hale getirilerek, bu durum malike
veya yetkili temsilcisine yazıyla bildirilerek tapuda belirtilen günde idare
adına tapuda ferağ vermesi istenilir. Malik veya yetkili temsilcisi tarafından
idare adına tapuda ferağ verilmesi halinde, kamulaştırma bedeli kendilerine
ödenir.
Bu
madde uyarınca satın alınan veya trampa edilen taşınmaz mal, kaynak veya
irtifak hakkı, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve bu şekilde
yapılan kamulaştırmaya veya bedeline karşı itiraz davaları açılamaz.
Anlaşma
olmaması veya ferağ verilmemesi halinde bu Kanunun 10 uncu maddesine göre işlem
yapılır.
MADDE 4. – 2942 sayılı
Kanunun İKİNCİ KISIM başlığı “Kamulaştırma Bedelinin Mahkemece
Tespiti, İdare Adına Tescil ve Bedelin Tespiti Esasları, Dava Hakkı ve
Bilirkişiler” şeklinde; İKİNCİ KISIM BİRİNCİ BÖLÜM başlığı
“Kamulaştırma Bedelinin Mahkemece Tespiti ve İdare Adına Tescil,
Bedelin Tespiti Esasları” şeklinde ve İKİNCİ BÖLÜM başlığı “Dava
Hakkı ve Bilirkişiler” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 5. –
2942 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Kamulaştırma bedelinin
mahkemece tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili
Madde 10. – Kamulaştırmanın
satın alma usulü ile yapılamaması halinde idare, 7 nci maddeye göre topladığı
bilgi ve belgelerle 8 inci madde uyarınca yaptırmış olduğu bedel tespiti ve
bu husustaki diğer bilgi ve belgeleri bir dilekçeye ekleyerek taşınmaz malın
bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine müracaat eder ve taşınmaz malın
kamulaştırma bedelinin tespitiyle, bu bedelin, peşin veya kamulaştırma 3 üncü
maddenin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise taksitle ödenmesi karşılığında,
idare adına tesciline karar verilmesini ister.
Mahkeme, idarenin başvuru
tarihinden itibaren en geç otuz gün sonrası için belirlediği duruşma gününü,
dava dilekçesi ve idare tarafından verilen belgelerin birer örneği de
eklenerek taşınmaz malın malikine meşruhatlı davetiye ile veya idarece yapılan
araştırmalar sonucunda adresleri bulunamayanlara, 11.2.1959 tarihli ve 7201
sayılı Tebligat Kanununun 28 inci maddesi gereğince ilan yoluyla tebligat
suretiyle bildirerek duruşmaya katılmaya çağırır. Duruşma günü idareye
de tebliğ olunur.
Mahkemece malike doğrudan çıkarılacak
meşruhatlı davetiyede veya ilan yolu ile yapılacak tebligatta;
a) Kamulaştırılacak taşınmaz
malın tapuda kayıtlı bulunduğu yer, mevkii, pafta, ada, parsel numarası,
vasfı, yüzölçümü,
b) Malik veya maliklerin ad ve
soyadları,
c) Kamulaştırmayı yapan
idarenin adı,
d) 14 üncü maddede öngörülen
süre içerisinde, tebligat veya ilan tarihinden itibaren kamulaştırma işlemine
idarî yargıda iptal veya adli yargıda maddi hatalara karşı düzeltim davası
açabilecekleri,
e) Açılacak davalarda husumetin
kime yöneltileceği,
f) 14 üncü maddede öngörülen
süre içerisinde, kamulaştırma işlemine karşı idarî yargıda iptal davası
açanların, dava açtıklarını ve yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını
belgelendirmedikleri takdirde, kamulaştırma işleminin kesinleşeceği ve
mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedeli üzerinden taşınmaz malın
kamulaştırma yapan idare adına tescil edileceği,
g) Mahkemece tespit edilen kamulaştırma
bedelinin hak sahibi adına hangi bankaya yatırılacağı,
h) Konuya ve taşınmaz malın değerine
ilişkin tüm savunma ve delilleri, tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde
mahkemeye yazılı olarak bildirmeleri gerektiği,
Belirtilir.
Mahkemece, kamulaştırılacak taşınmaz
malın bulunduğu yerde mahalli gazete çıkıyor ise, bu mahalli gazetelerden
birisinde ve Türkiye genelinde yayımlanan gazetelerin birisinde kamulaştırmanın
ve belgelerin özeti en az bir defa yayımlanır.
Mahkemece belirlenen günde yapılacak
duruşmada hakim, taşınmaz malın bedeli konusunda tarafları anlaşmaya davet
eder. Tarafların bedelde anlaşması halinde hakim, taraflarca anlaşılan bu
bedeli kamulaştırma bedeli olarak kabul eder ve sekizinci fıkranın ikinci ve
devamı cümleleri uyarınca işlem yapar.
Mahkemece yapılan duruşmada
tarafların bedelde anlaşamamaları halinde hakim, en geç on gün içinde keşif
ve otuz gün sonrası için de duruşma günü tayin ederek, 15 inci maddede sayılan
bilirkişiler marifetiyle ve tüm ilgililerin huzurunda taşınmaz malın değerini
tespit için mahallinde keşif yapar. Yapılacak keşifte, taşınmaz malın
bulunduğu yerin bağlı olduğu köy veya mahalle muhtarının da hazır
bulunması amacıyla, muhtara da davetiye çıkartılır ve keşifte hazır
bulunması temin edilerek, muhtarın beyanı da alınır.
Bilirkişiler, taraflar ve diğer
ilgililerin beyanını da dikkate alarak, 11 inci maddedeki esaslar doğrultusunda
taşınmaz malın değerini belirten raporlarını onbeş gün içinde mahkemeye
verirler. Mahkeme bu raporu, duruşma günü beklenmeksizin taraflara tebliğ
eder. Yapılacak duruşmaya hakim, taraflar veya vekillerini ve bilirkişileri
çağırır. Bu duruşmada tarafların bilirkişi raporlarına varsa itirazları
dinlenir ve bilirkişilerin bu itirazlara karşı beyanları alınır.
Tarafların bedelde anlaşamamaları
halinde gerektiğinde hakim tarafından onbeş gün içinde sonuçlandırılmak
üzere yeni bir bilirkişi kurulu tayin edilir ve hakim, tarafların ve bilirkişilerin
rapor veya raporları ile beyanlarından yararlanarak adil ve hakkaniyete uygun
bir kamulaştırma bedeli tespit eder. Mahkemece tespit edilen bu bedel, taşınmaz
mal, kaynak veya irtifak hakkının kamulaştırılma bedelidir. Tarafların
anlaştığı veya tarafların anlaşamaması halinde hakim tarafından kamulaştırma
bedeli olarak tespit edilen miktarın, peşin ve nakit olarak veya kamulaştırma
bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise, ilk
taksitin yine peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, hak sahibi tespit
edilememiş ise ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere 10 uncu
maddeye göre mahkemece yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılması
ve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için idareye onbeş gün süre
verilir. Gereken hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere mahkemece uzatılabilir.
İdarece, kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına yatırıldığına veya hak
sahibinin tespit edilemediği durumlarda, ileride ortaya çıkacak hak sahibine
verilmek üzere bloke edildiğine dair makbuzun ibrazı halinde mahkemece, taşınmaz
malın idare adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin hak sahibine ödenmesine
karar verilir ve bu karar, tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya
bildirilir. Tescil hükmü kesin olup tarafların bedele ilişkin temyiz hakları
saklıdır.
Bu maddede öngörülen işlemler,
mahkemenin davetine uymayanlar olduğu takdirde ilgilinin yokluğunda yapılır.
Hak sahibinin tespit edilemediği
durumlarda mahkemece, kamulaştırma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba dönüştürülerek
nemalandırılması amacıyla gerekli tedbirler alınır.
Kamulaştırılması yapılan taşınmaz
mal, tahsis edildiği kamu hizmeti itibariyle sicile kaydı gerekmeyen bir
niteliğe dönüşmüş ise, istek halinde mahkemece sicil kaydının terkinine
karar verilir.
Bu tescil ve terkin işlemi sırasında
mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmaz. Ancak,
tapu dairesi durumu ilgili vergi dairesine bildirir.
14 üncü maddede belirtilen süre
içinde, kamulaştırma işlemine karşı hak sahipleri tarafından idarî yargıda
iptal davası açılması ve idarî yargı mahkemelerince de yürütmenin
durdurulması kararı verilmesi halinde mahkemece, idarî yargıda açılan dava
bekletici mesele kabul edilerek bunun sonucuna göre işlem yapılır.
Kamulaştırma işlemine karşı
idarî yargıda iptal veya maddi hatalara karşı adli mahkemelerde açılacak düzeltim
davalarında hangi idareye husumet yöneltileceğinin davetiye ve ilanda açıkça
belirtilmemiş veya yanlış gösterilmiş olması nedeniyle davada husumet yanlış
yöneltilmiş ise, gerçek hasma tebligat yapılmak suretiyle davaya devam
olunur.
MADDE 6. –
2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Kamulaştırma bedelinin tespiti
esasları
Madde 11. – 15 inci madde uyarınca
oluşturulacak bilirkişi kurulu, kamulaştırılacak taşınmaz mal veya kaynağın
bulunduğu yere mahkeme heyeti ile birlikte giderek, hazır bulunan ilgilileri
de dinledikten sonra taşınmaz mal veya kaynağın;
a) Cins ve nevini,
b) Yüzölçümünü,
c) Kıymetini etkileyebilecek bütün
nitelik ve unsurlarını ve her unsurun ayrı ayrı değerini,
d) Varsa vergi beyanını,
e) Kamulaştırma tarihindeki
resmî makamlarca yapılmış kıymet takdirlerini,
f) Arazilerde, taşınmaz mal
veya kaynağın kamulaştırma tarihindeki mevkii ve şartlarına göre ve olduğu
gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini,
g) Arsalarda, kamulaştırma gününden
önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre satış değerini,
h) Yapılarda, kamulaştırma
tarihindeki resmî birim fiyatları ve yapı maliyet hesaplarını ve yıpranma
payını,
ı) Bedelin tespitinde etkili
olacak diğer objektif ölçüleri,
Esas tutarak düzenleyecekleri
raporda bütün bu unsurların cevaplarını ayrı ayrı belirtmek suretiyle ve
ilgililerin beyanını da dikkate alarak gerekçeli bir değerlendirme raporuna
dayalı olarak taşınmaz malın değerini tespit ederler.
Taşınmaz malın değerinin
tespitinde, kamulaştırmayı gerektiren imar ve hizmet teşebbüsünün sebep
olacağı değer artışları ile ilerisi için düşünülen kullanma şekillerine
göre getireceği kâr dikkate alınmaz.
Kamulaştırma yoluyla irtifak
hakkı tesisinde, bu kamulaştırma sebebiyle taşınmaz mal veya kaynakta
meydana gelecek kıymet düşüklüğü gerekçeleriyle belirtilir. Bu kıymet düşüklüğü
kamulaştırma bedelidir.
MADDE 7. –
2942 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 14. – Kamulaştırmaya
konu taşınmaz malın maliki tarafından 10 uncu madde gereğince mahkemece yapılan
tebligat gününden, kendilerine tebligat yapılamayanlara tebligat yerine geçmek
üzere mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde,
kamulaştırma işlemine karşı idarî yargıda iptal ve maddî hatalara karşı
da adlî yargıda düzeltim davası açılabilir.
İdarî yargıda açılan davalar
öncelikle görülür.
İştirak halinde veya müşterek
mülkiyette, paydaşların tek başına dava hakları vardır.
İdare, kamulaştırma
belgelerinin mahkemeye verildiği günden itibaren otuz gün içinde maddî
hatalara karşı adlî yargıda düzeltim davası açabilir.
İdare tarafından, bu Kanun hükümlerine
göre tespit olunan malike ve zilyede karşı açılan davaların görülmesi sırasında,
taşınmaz malın gerçek malikinin başka bir şahıs olduğu anlaşıldığı
takdirde, davaya bu gerçek malik, tapu malikinin daha önce öldüğü sabit
olursa mirasçıları da dahil edilmek suretiyle devam olunur.
Açılan davaların sonuçları
dava açmayanları etkilemez.
MADDE 8. – 2942 sayılı Kanunun 15 inci maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
Madde 15. – Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliğine bağlı ihtisas odalarının her biri tarafından, üyelerinin
oturdukları yeri göz önünde bulundurarak her il için onbeş ila yirmibeş,
ayrıca il merkezleri için il, ilçeler için ilçe idare kurullarınca bu bölgelerde
oturan ve mühendis veya mimar olan taşınmaz mal sahipleri arasından on beş
bilirkişi her yıl Ocak ayının ilk haftasında seçilerek isim ve adreslerini
bildiren listeler valiliklere verilir. Bilirkişi olarak görev yapacakların
nitelikleri ve çalışma esasları, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin
görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskân
Bakanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelikle belirlenir.
Valilikçe onanan listelerden,
odalar tarafından seçilenler il merkezi ve ilçelerdeki asliye hukuk
mahkemelerine, idare kurulları tarafından seçilenler de seçildikleri yerin
asliye hukuk mahkemelerine bildirilir.
Süresi bitenler tekrar seçilebilir.
Bilirkişi kurulu; kamulaştırmaya
konu olan yerin cins ve niteliğine göre, üçü odalar listesinden, ikisi de
idare kurulu listesinden seçilmek suretiyle beş kişiden oluşur.
Kamulaştırılan taşınmaz malın
üstün niteliği göz önüne alınarak, bilirkişilerden üçü aynı uzmanlık
kolundan seçilebilir.
Kamulaştırmayı yapan idarede görevli
olanlar, kamulaştırılan taşınmaz malın sahipleri ve bunların usul ve füruu,
karı-koca, üçüncü derece dahil, kan ve sıhri hısımları ve mal sahipleri
ile menfaat ortaklığı olanlar bilirkişi seçilemezler.
İhtisas odalarının liste
veremediği veya verilen listelerden fiili ve hukuki sebeplerle bilirkişi seçiminin
imkansız olduğu il ve ilçelerde, kamulaştırılan taşınmaz malın cins ve
özelliğine göre, Bayındırlık ve İskân, Tarım ve Köyişleri ve Orman
Bakanlıklarının taşra birimleri ile diğer resmî daire ve kurumlardan alınacak
fen adamları ile bilirkişi kurulu tamamlanır. Bunların da bulunmadığı
veya fiili veya hukuki sebeplerle bilirkişi seçimlerine imkan olmadığı
takdirde, komşu illerin oda listelerinden, yoksa bu fıkrada belirtilen resmî
daire ve kurumlardan alınacak fen adamları ile kurul tamamlanır.
Mahkemelere gönderilen
listelerde yazılı olanlar ve yukarıdaki fıkrada gösterilen kimseler arasından
taraflar bilirkişi seçmekte anlaşamadıkları takdirde bilirkişiler hakim
tarafından resen seçilir.
Hakim, bilirkişilere yemin
ettirir.
Bilirkişi kurulu, taşınmaz malın
değerini 11 ve 12 nci maddeler hükümlerine göre tayin ve takdir ederek,
gerekçeli raporunu onbeş gün içinde mahkemeye verir.
Bilirkişilerce yapılan değer
tespitinde, idarece belgelerin mahkemeye verildiği gün esas tutulur.
MADDE 9. –
2942 sayılı Kanunun ÜÇÜNCÜ KISIM başlığı "Aynın İhtilaflı
Bulunması, Tescil ve Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmaz Malın Kamulaştırma
Bedelinin Mahkemece Tespiti ve Zilyedin Hakları" şeklinde; ÜÇÜNCÜ
KISIM İKİNCİ BÖLÜM başlığı da "Aynın İhtilaflı Olması ve
Tescil" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 10. –
2942 sayılı Kanunun 18 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Aynın ihtilaflı bulunması
Madde 18. – İdare, kamulaştırılması
kararlaştırılan taşınmaz malın mülkiyeti üzerinde ihtilaf olup olmadığını,
taşınmaz malın bulunduğu yerdeki tapu idaresi, kadastro müdürlüğü ve
hukuk mahkemelerinden sorarak ve mahallinde araştırma yaparak tespit eder.
Yapılan araştırmalar
sonucunda, taşınmaz malın tapuda kayıtlı olmakla birlikte mahkemede mülkiyeti
üzerinde ihtilaf olduğu veya kadastrosu yapılmasına rağmen kadastro
mahkemesinde davalı olduğunun tespit edilmesi halinde idarece, 10 uncu madde
uyarınca hazırlanan belgelerin tamamı, taşınmaz malın bulunduğu yer
asliye hukuk mahkemesine verilerek, taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin
tespitiyle, bu bedelin mülkiyet ihtilafıyla ilgili uyuşmazlığın sonucunda
belli olacak hak sahibine peşin veya kamulaştırma 3 üncü maddenin ikinci fıkrasına
göre yapılmış ise taksitle ödenmesi karşılığında idare adına
tesciline karar verilmesi istenir.
Mahkemece, taşınmaz mal hakkındaki
mülkiyet ihtilafı ile ilgili davanın tüm taraflarına, 10 uncu madde uyarınca
tebligatların ve ilanların yapılması, taşınmazın kamulaştırma bedelinin
yine bu maddedeki usule göre tespit edilmesi ve bu bedelin mülkiyet ihtilafıyla
ilgili davanın sonucunda belli olacak hak sahibine ödenmek üzere idarece
mahkemenin belirttiği bankaya 10 uncu madde uyarınca ve üçer aylık vadeli
hesaba yatırılmasından sonra, bu bedelin ileride belli olacak hak sahibine ödenmesine
ve taşınmaz malın idare adına tesciline karar verilir ve bu karar tapu
dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir. 3 üncü maddenin 2
nci fıkrasına göre yapılan kamulaştırmalarda mahkemece belirlenecek kamulaştırma
bedelinin ilk ve takibeden taksitleri de mahkemenin belirlediği bankadaki üçer
aylık vadeli hesaplara yatırılır.
Mülkiyet ihtilafı ile ilgili
davanın sonucunda, hak sahibi olduğuna mahkemece karar verilen kişinin müracaatı
üzerine kamulaştırma bedelini tespit eden mahkemenin, paranın bu hak
sahibine ödenmesi için bankaya yazacağı talimat üzerine para hak sahibine
ödenir.
Bu maddede öngörülen işlemler,
mahkemenin davetine uymayanlar olduğu takdirde ilgilinin yokluğunda yapılır.
Kamulaştırılması yapılan taşınmaz
mal tahsis edildiği kamu hizmeti itibariyle sicile kaydı gerekmeyen bir niteliğe
dönüşmüş ise, istek halinde mahkemece sicil kaydının terkinine karar
verilir.
Bu tescil ve terkin işlemi sırasında
mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmaz. Ancak,
tapu dairesi durumu ilgili vergi dairesine bildirir.
Mahkemece tespit edilen bu bedel
taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkının kamulaştırma bedelidir.
14 üncü maddede belirtilen süre
içinde, kamulaştırma işlemine karşı hak sahipleri tarafından idarî yargıda
iptal davası açılması ve idarî yargı mahkemelerince de yürütmenin
durdurulması kararı verilmesi halinde mahkemece, idarî yargıda açılan dava
bekletici mesele kabul edilerek bunun sonucuna göre işlem yapılır.
Kamulaştırma işlemine karşı
idarî yargıda iptal veya maddi hatalara karşı adli mahkemelerde açılacak düzeltim
davalarında hangi idareye husumet yöneltileceğinin tebligat ve ilan
belgelerinde açıkça belirtilmemiş veya yanlış gösterilmiş olması
nedeniyle davada husumet yanlış yöneltilmiş ise, gerçek hasma tebligat yapılmak
suretiyle davaya devam olunur.
MADDE 11. –
2942 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 19. – İdare öncelikle,
kamulaştırılması kararlaştırılan tapuda kayıtlı olmayan taşınmaz malın,
21.6.1987 tarihli ve 3402 sayılı Kadastro Kanununun 16 ncı maddesinde sayılan
kamu mallarından olup olmadığını ilgili yerlerden sormak suretiyle tespit
eder.
İdarece yapılan bu araştırma
sonucunda, kamulaştırılması kararlaştırılan tapuda kayıtlı olmayan taşınmaz
malın, 3402 sayılı Kadastro Kanununun 16 ncı maddesinde sayılan kamu mallarından
olmadığının, taşınmaz malın zilyedi mevcut olup da zilyetlikle iktisap
iddiasında bulunulduğunun tespiti halinde, 9 uncu madde gereğince seçilen
bilirkişiler marifetiyle mahallinde tahkikat yapar, delilleri toplar ve
keyfiyeti bir tutanakla belirtir. Bu tutanakta, taşınmazın yüzölçümü,
zilyedin kimliği, vergi kaydı, zilyetliğin başlangıç tarihi ve süresi, mülkiyeti
kazanma şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirtilir.
İdarece hazırlanan ve 10 uncu
madde uyarınca toplanılan belgelerin tamamı, taşınmaz malın bulunduğu yer
asliye hukuk mahkemesine verilerek, taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin
tespitiyle, bu bedelin peşin veya kamulaştırma bu Kanunun 3 üncü maddesinin
ikinci fıkrasına göre yapılmış ise taksitle ödenmesi karşılığında
idare adına tesciline karar verilmesi istenir.
Mahkeme, taşınmaz malın kamulaştırma
bedelini 10 uncu maddede belirtilen usulde ve sürede tespit eder. Mahkeme,
idarece verilen bilgi ve belgelerden, zilyedin kamulaştırma tarihinde taşınmaz
malı Türk Kanunu Medenisi hükümleri dairesinde ve zilyetlikle iktisap etmiş
olduğunu belirtmeye yeterli gördüğü takdirde, kamulaştırma bedelinin
tespitine ilişkin bilirkişi raporunu idareye, bu raporla birlikte idarece
verilen diğer belgeleri tespit edilen zilyede tebliğ eder.
Ayrıca taşınmaz malın durumu,
o yerin en büyük mal memuruna bildirilmekle beraber, taşınmaz malın bulunduğu
yerde çıkan mahalli gazetede ve Türkiye genelinde yayımlanan bir gazetede en
az bir defa ilan edilir.
İlanda;
a) Taşınmaz malın bulunduğu
yeri, mevkii, sınırı, miktarı,
b) Zilyedin kimliği,
c) Kamulaştırma bedelinin yatırılacağı
banka,
d) Konuya ve taşınmaz malın değerine
ilişkin tüm savunma ve delillerin, ilan tarihinden itibaren on gün içinde
mahkemeye yazılı olarak bildirmeleri gerektiği,
e) Hak sahiplerinin son ilandan
itibaren bir ay içinde itiraz etmedikleri takdirde, kamulaştırma bedelinin
zilyede ödeneceğine karar verileceği,
Belirtilir.
Son ilandan itibaren otuz gün içinde
Hazine veya üçüncü bir kimse tarafından itiraz edilmediği takdirde,
mahkemece kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen miktarın, peşin ve nakit
olarak veya bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre taksitle
kamulaştırma yapılmış ise, ilk taksidin yine peşin ve nakit olarak zilyet
adına ilanda belirtilen bankaya yatırılması ve yatırıldığına dair
makbuzun ibraz edilmesi için idareye onbeş gün süre verilir. Gereken
hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere mahkemece uzatılabilir. İdare
tarafından kamulaştırma bedelinin zilyet adına yatırıldığına dair
makbuzun mahkemeye ibrazı halinde mahkemece, taşınmaz malın idare adına
tesciline ve kamulaştırma bedelinin zilyede ödenmesine karar verilir ve bu
karar tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir.
Bu müddet içinde Hazine veya
üçüncü şahıslar tarafından itiraz edilmesi halinde ise, mahkemece, tespit
edilen kamulaştırma bedelinin ileride hak sahipliğini ispat edecek kişiye ödenmek
üzere idarece ilanda belirtilen bankada açılacak üçer aylık vadeli hesaba
yatırılmasından sonra, taşınmaz malın idare adına tesciline karar
verilir.
Kamulaştırma bedelinin zilyede
verilmiş olması, o taşınmaz malda hak iddia edenlerin genel hükümler
dairesinde zilyet aleyhine, bedele istihkak davası açmak hakkını düşürmez.
MADDE 12. – 2942
sayılı Kanunun
20 nci maddesinin
birinci fıkrasındaki
“16, 17
ve 19 uncu maddelere dayanılarak” ibaresi “Bu Kanun uyarınca” şeklinde
değiştirilmiştir.
MADDE 13. – 2942 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin
birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Kamulaştırmanın ve bedelinin
kesinleşmesinden sonra taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu
yararına yönelik herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde,
keyfiyet idarece mal sahibi veya mirasçılarına 7201 sayılı Tebligat Kanunu
hükümlerine göre duyurulur. Bu duyurma üzerine mal sahibi veya mirasçıları,
aldığı kamulaştırma bedelini üç ay içinde ödeyerek taşınmaz malını
geri alabilir.
MADDE 14. – 2942 sayılı
Kanunun 25 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 25. – Hakların kullanılması
ve borçların yerine getirilmesi bakımından kamulaştırma işlemi, mal
sahibi için 10 uncu madde uyarınca mahkemece yapılan tebligatla başlar. Mülkiyetin
idareye geçmesi, mahkemece verilen tescil kararı ile olur.
Mahkemece verilen tescil kararı tarihinden itibaren taşınmaz mal sahibinin, kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmaz malda yeni inşaat veya ekim yapmak veya mevcut inşaatta esaslı değişiklikler meydana getirmek gibi kullanma hakları kalkar. Bundan sonra yapılanların değeri dikkate alınmaz.
MADDE 15. –
2942 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrasındaki “11 ve 12 nci”
ibaresi “10 uncu”, “millî bir bankaya” ibaresi “10 uncu maddeye göre
yapılacak davetiye ve ilânda belirtilen bankaya” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 16. –
2942 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 29. – 10 uncu madde uyarınca mahkeme heyetinin harcırahları, 15 inci madde uyarınca mahkemece oluşturulan bilirkişilerin ve keşifte dinlenilen muhtarın mahkemece takdir edilecek ücretleri ile, tapu harçları ve bu Kanunun gerektirdiği diğer giderler kamulaştırmayı yapan idarece ödenir.
MADDE 17. –
2942 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 30. – Kamu tüzel kişilerinin ve kurumlarının sahip oldukları taşınmaz mal,kaynak veya irtifak hakları diğer bir kamu tüzel kişisi veya kurumu tarafından kamulaştırılamaz.
Taşınmaz mala, kaynak veya
irtifak hakkına ihtiyacı olan idare, 8 inci madde uyarınca bedelini tespit
eder. Bu bedel esas alınarak ödeyeceği bedeli de belirterek mal sahibi
idareye yazılı olarak başvurur. Mal sahibi idare devire muvafakat etmez veya
altmış gün içinde cevap vermez ise anlaşmazlık, alıcı idarenin başvurusu
üzerine Danıştay ilgili idarî dairesince incelenerek iki ay içinde kesin
karara bağlanır.
Taraflar bedelde anlaşamadıkları
takdirde; alıcı idare, devirde anlaşma tarihinden veya Danıştay kararının
tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde, 10 uncu maddede yazılı usule göre
mahkemeye başvurarak, kamulaştırma bedelinin tespitini ister. Bu durumda yapılacak
yargılamada mahkemece, 29.6.1938 tarihli ve 3533 sayılı Kanun hükümleri
uygulanmaz.
Mahkemece, 10 uncu maddede öngörülen
usule göre kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen miktarın, peşin ve
nakit olarak mal sahibi idareye verilmek üzere belirleyeceği bir bankaya yatırılması
ve yatırıldığına dair makbuzun
ibraz edilmesi için alıcı
idareye onbeş gün süre verilir. Gereken hallerde bu süre bir defaya mahsus
olmak üzere uzatılabilir. Alıcı idare tarafından kamulaştırma bedelinin
mal sahibi idare adına bankaya yatırıldığına dair makbuzun ibrazı halinde
mahkemece, taşınmaz malın alıcı idare adına tesciline ve kamulaştırma
bedelinin mal sahibi idareye ödenmesine karar verilir ve bu karar, tapu
dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir. Tescil hükmü kesin
olup tarafların bedele ilişkin temyiz hakları saklıdır.
Bu suretle devir alınan taşınmaz
mal, kaynak veya irtifak hakkı, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış
sayılır ve devir amacı veya devreden idarenin izni dışında başkaca bir
kamusal amaçla kullanılamaz. Aksi takdirde devreden idare, 23 üncü madde
uyarınca taşınmaz malı geri alabilir. Bu husus tapu kütüğünün beyanlar
hanesine şerh verilir.
MADDE 18. – 2942 sayılı Kanunun 31 inci maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
Madde 31. – Aşağıda yazılı
işler ve eylemler yasaktır:
a) 15 inci madde uyarınca oluşturulan
bilirkişilerin, kendilerine mahkemece takdir edilen ücret dışında herhangi
bir suretle çıkar sağlamaları.
b) Mahkemece 10 uncu madde uyarınca
yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmaz malın başkasına
devir ve ferağ veya temliki.
c) Dava giderlerinin avukat veya
dava vekilleri veya onlar adına hareket edenler tarafından kabullenilmesi.
d) Kamulaştırma bedelinin tamamının
veya bir kısmının nakden veya başka bir şekilde, avukat veya dava vekili
veya onlar adına hareket edenler tarafından mal sahibine önceden ödenmesi.
e) Kamulaştırma bedelinin tamamının
veya bir kısmının avukat veya dava vekili veya onlar adına hareket edenlere
ait olacağının kararlaştırılması.
f) Yukarıda yazılı bentlerde
yasaklanan fiillerin avukat veya dava vekillerince bizzat veya aracı ile mal
sahibine teklif edilmesi veya bunlara yardımcı olunması.
MADDE 19. –
2942 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 33. – Fiilleri daha ağır cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde, bu Kanunun 31 inci maddesinin (a) bendine aykırı hareket edenler iki yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve iki milyar liradan dört milyar liraya kadar; (d), (e) ve (f) bentlerine aykırı hareket edenler ise, bir yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve beşyüz milyon liradan bir milyar liraya kadar ağır para cezasıyla, (b) ve (c) bentlerine aykırı hareket edenler, altı aydan iki yıla kadar hapis ve ikiyüz milyon liradan dörtyüz milyon liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. Bu maddedeki para cezaları her yıl 1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun ek 2 nci maddesi hükümleri uyarınca artırılır.
MADDE 20.–
2942 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 39. – Kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırıldığı yıla ait emlak vergisi tarhına esas olan vergi değeri, kesinleşen kamulaştırma bedelinden az olduğu takdirde, kamulaştırma bedeli ile vergi değeri arasındaki fark üzerinden, cezalı emlak vergisi tarh olunur.
Emlak vergisi beyannamesinin ek süreye
rağmen verilmemiş olması halinde, kesinleşen kamulaştırma bedeli, kamulaştırmanın
yapıldığı yıla ait vergi değeri yerine geçer ve bu değer üzerinden
cezalı emlak vergisi tarhiyatı yapılır.
MADDE 21.–
2942 sayılı Kanunun 13, 16 ve 17 nci maddeleri yürürlükten kaldırılmış
ve bu Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
GEÇİCİ MADDE 5. – Bu Kanunun değişik 15 inci maddesinde öngörülen yönetmelik çıkarılıncaya kadar bilirkişiler önceki hükme göre seçilir.
GEÇİCİ MADDE 1. –
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, kamulaştırma kararı alınmış
ancak henüz tebligata çıkarılmamış kamulaştırmalarda bu Kanun hükümleri,
diğerlerinde önceki hükümler uygulanır.
MADDE 22. –
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 23. –
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.